Azərbaycan Respublikası müstəqillik qazandığı dövrdən etibarən beynəlxalq münasibətlər sistemində özünəməxsus mövqeyini formalaşdıraraq müxtəlif dövlətlərlə qarşılıqlı hörmətə, etimada və bərabərhüquqlu əməkdaşlığa əsaslanan əlaqələr qurmuşdur. Bu baxımdan Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı ilə münasibətlər ölkəmizin xarici siyasətində mühüm istiqamətlərdən birini təşkil edir.
Azərbaycan ilə Böyük Britaniya arasında əlaqələr uzun illər ərzində siyasi, iqtisadi, enerji, təhlükəsizlik və humanitar sahələrdə ardıcıl şəkildə inkişaf etmişdir. İki dövlət arasında mövcud olan qarşılıqlı maraqlar və ortaq əməkdaşlıq istiqamətləri münasibətlərin strateji xarakter almasına mühüm zəmin yaratmışdır.
2026-cı il noyabrın 12-də Dublin şəhərində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığının Baş naziri Endi Börnhem tərəfindən Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamənin imzalanması ikitərəfli münasibətlərin tarixində əlamətdar hadisə kimi qiymətləndirilir.
Bu mühüm sənəd Azərbaycan ilə Böyük Britaniya arasında uzunmüddətli münasibətlərə, 1994-cü il fevralın 23-də imzalanmış Dostluq və Əməkdaşlıq haqqında Birgə Bəyannaməyə, eləcə də 1998-ci il iyulun 21-də imzalanmış Dostluq Münasibətləri və Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannaməyə əsaslanır. Beləliklə, yeni sənəd illər ərzində formalaşmış dostluq və əməkdaşlıq ənənələrinin müasir dövrün tələblərinə uyğun davam etdirilməsini nəzərdə tutur.
Bəyannamənin mühüm istiqamətlərindən biri beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə, dövlətlərin suverenliyinə, müstəqilliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmətin təsdiqlənməsidir. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Nizamnaməsinə sadiqliyin bir daha vurğulanması beynəlxalq münasibətlərdə hüquqi prinsiplərin qorunmasının vacibliyini nümayiş etdirir.
Sənəddə 2025-ci il avqustun 8-də Vaşinqtonda keçirilmiş Sülh Zirvəsinin əhəmiyyətinin qeyd olunması və Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin normallaşdırılması istiqamətində atılan addımların alqışlanması xüsusi diqqət çəkir. Böyük Britaniyanın regionda davamlı sülhün təmin olunmasına yönəlmiş səylərə dəstəyini təsdiqləməsi Azərbaycanın sülh gündəliyinin beynəlxalq müstəvidə əhəmiyyətini göstərir.
Müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın gücləndirilməsi də Bəyannamənin əsas prioritetlərindəndir. Tərəflər təlim, potensialın artırılması, müdafiə sənayesi, hüquq-mühafizə orqanları və sərhəd idarəçiliyi istiqamətlərində əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirməyi qarşıya məqsəd qoyurlar. Bu yanaşma regional sabitliyin qorunmasına və təhlükəsizlik çağırışlarına qarşı birgə fəaliyyətin inkişafına xidmət edir.
Azərbaycan-Böyük Britaniya münasibətlərinin digər mühüm istiqamətini iqtisadi, ticarət və investisiya əlaqələrinin genişləndirilməsi təşkil edir. Bərpaolunan enerji, infrastruktur, nəqliyyat, logistika, maliyyə və xidmət sahələrində əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi, eləcə də Orta Dəhlizin dəstəklənməsi hər iki ölkə üçün yeni iqtisadi imkanlar yaradır.
Bütün bunlarla yanaşı, təhsil, elm, innovasiya, süni intellekt, rəqəmsal transformasiya və insanlararası əlaqələrin inkişafı da sənəddə öz əksini tapmışdır. Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə Azərbaycan ilə Böyük Britaniya arasında münasibətlərin gələcək inkişafı üçün mühüm siyasi və iqtisadi zəmin yaradaraq ölkəmizin beynəlxalq tərəfdaşlıq əlaqələrinin daha da möhkəmləndirilməsinə xidmət edir.
Rövşən Qasımov,
YAP Gədəbəy rayon təşkilatının məsləhətçisi