Müasir Azərbaycan tarixinin ən şanlı səhifəsi olan 44 günlük Vətən müharibəsində qazanılan Böyük Zəfər, təkcə 2020-ci ilin payızında cəbhədə göstərilən rəşadətin deyil, uzun illər boyu addım-addım, böyük uzaqgörənliklə işlənib hazırlanmış dövlətçilik strategiyasının məntiqi nəticəsidir. Bu tarixi Zəfərə aparan yolun sarsılmaz bünövrəsi isə xalqımızın Ulu Öndəri Heydər Əliyev tərəfindən qoyulmuşdur.

1993-cü ildə Heydər Əliyev cəmiyyətin təkidli tələbi ilə hakimiyyətə qayıdanda Azərbaycan dərin siyasi, iqtisadi və hərbi böhran içində idi. Cəbhədə vahid komandanlığa tabe olmayan, siyasiləşmiş könüllü dəstələrin mövcudluğu torpaqların işğalına şərait yaradır, ölkə daxilində isə xaos hökm sürürdü. Ulu Öndərin ilk və ən mühüm addımlarından biri mərkəzləşdirilmiş müdafiə sistemini yaratmaq oldu. Siyasiləşmiş batalyonlar sürətlə ləğv edildi, vahid komandanlıq bərpa olundu və nizami Milli Ordunun formalaşdırılması prosesinə start verildi. Fərariliyə və intizamsızlığa qarşı sərt tədbirlər görüldü, hərbi xidmətə çağırış sistemi mərkəzləşdirilərək dövlət nəzarətinə götürüldü.

1993-cü ilin dekabrı və 1994-cü ilin yanvarında həyata keçirilən uğurlu Horadiz əməliyyatı Milli Ordunun ilk böyük sınağı və parlaq qələbəsi kimi tarixə düşdü. Füzuli rayonunun 20-dən çox kəndinin və Horadiz qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi ilə nəticələnən bu hərbi həmlə zəbt olunmuş torpaqların bir hissəsini qaytarmaqla yanaşı, uzun müddət ard-arda məğlubiyyətlərə uğramış xalqın öz ordusuna olan inamını və qələbə ruhunu yenidən bərpa etdi.

1994-cü ilin mayında imzalanan Bişkek atəşkəs protokolu sadəcə hərbi əməliyyatların dayandırılması deyil, Azərbaycanın gələcək inkişafı və torpaqların azad olunması üçün həyati əhəmiyyət kəsb edən strateji bir zaman fasiləsi idi. Heydər Əliyev yaxşı anlayırdı ki, iqtisadiyyatı çökmüş, nizami ordusu tam formalaşmamış və daxili sabitliyi kövrək olan bir ölkənin uzunmüddətli müharibədə tam qələbə qazanması imkansızdır. Məhz bu atəşkəs Azərbaycana həm hərbi, həm diplomatik, həm də iqtisadi sahədə toparlanmaq üçün pəncərə açdı.

Atəşkəsdən cəmi bir neçə ay sonra – 1994-cü ilin sentyabrında "Əsrin Müqaviləsi"nin imzalanması Azərbaycanın müstəqillik tarixinin ən böyük dönüş nöqtələrindən biri oldu. Müharibə şəraitində olan ölkəyə dünyanın nəhəng neft şirkətlərinin milyonlarla dollar sərmayə qoymasını təmin etmək Heydər Əliyev diplomatik zəkasının təntənəsi idi. Bu tarixi saziş Azərbaycanın maliyyə müstəqilliyini təmin etdi və gələcəkdə ordunun müasir silah-sursatla təchiz olunması, hərbi sənayenin qurulması və infrastrukturun yenidən qurulması üçün tükənməz maliyyə bazasına çevrildi.

İqtisadi bazanın yaranması ilə paralel olaraq peşəkar ordu quruculuğu sürətləndirildi. Cəmşid Naxçıvanski adına Hərbi İbtidai Məktəbin bazası genişləndirildi, Müdafiə Nazirliyinin Hərbi Akademiyası yaradıldı. Türkiyə, Pakistan və digər tərəfdaş ölkələrlə hərbi əməkdaşlıq müqavilələri imzalandı, minlərlə gənc azərbaycanlı zabit xaricdə müasir hərbi biliklərə yiyələnməyə gönderildi. 1994-cü ildə NATO-nun "Sülh naminə tərəfdaşlıq" proqramına qoşulmaqla milli ordunun beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılması, taktik və texniki modernizasiyası prosesinin möhkəm təməli atıldı.

Heydər Əliyev cəbhədə və iqtisadiyyatda əldə olunan uğurlarla yanaşı, Qarabağ həqiqətlərini beynəlxalq aləmə çatdırmaq üçün yorulmaz diplomatik mübarizə apardı. BMT Təhlükəsizlik Şurasının Ermənistan silahlı qüvvələrinin işğal olunmuş Azərbaycan torpaqlarından dərhal və qeyd-şərtsiz çıxarılmasını tələb edən 822, 853, 874 və 884 nömrəli qətnamələrinin qəbul edilməsi, 1996-cı il ATƏT-in Lissabon Sammitində 53 dövlətin dəstəyi ilə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün tanınması münaqişənin hüquqi bazasını tam formalaşdırdı. Beynəlxalq birlik Ermənistanı təcavüzkar dövlət kimi tanımaq və Azərbaycanın haqlı mövqeyini qəbul etmək məcburiyyətində qaldı.

Ulu Öndər Heydər Əliyev həm də azərbaycançılıq məfkurəsini cəmiyyətin milli ideologiyasına çevirərək dünya azərbaycanlılarını və ölkə vətəndaşlarını vahid amal – torpaqlarımızın azad olunması ideyası ətrafında sıx birləşdirdi. O, dövlətçilik təcrübəsi və siyasi uzaqgörənliyi ilə bu müqəddəs missiyanı zəfərlə başa çatdıracaq güclü lider – Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevi yetişdirdi.

Prezident İlham Əliyev Ulu Öndərin müəyyənləşdirdiyi siyasi kursu məqsədyönlü şəkildə davam etdirərək Azərbaycanı iqtisadi müstəqilliyə, hərbi qüdrətə və güclü beynəlxalq nüfuza çatdırdı. Heydər Əliyev tərəfindən qoyulmuş bünövrə üzərində boy atan müasir Azərbaycan Ordusu 2020-ci ilin 44 günlük Vətən müharibəsində tarixi ədaləti bərpa etdi.

2020-ci ildə qazanılan Zəfər və 2023-cü ildə suverenliyimizin ölkənin bütün ərazisində tam bərpa edilməsi Heydər Əliyev strategiyasının, onun uzaqgörən dövlətçilik zəkasının və milli dövlət quruculuğu konsepsiyasının parlaq təntənəsi oldu. Bu gün azad Qarabağda, Xankəndidə və Şuşada dalğalanan üçrəngli bayrağımız Ulu Öndərin vəsiyyətinin yerinə yetirilməsinin və onun başladığı yolun Zəfər zirvəsidir.

Kərimli Elvin

Yap Ordubad Rayon Təşkilatının əməkdaşı