Əziz Şuşa, sən azadsan!
Şuşa Azərbaycanın qədim tarixini, zəngin mədəniyyətini, milli-mənəvi dəyərlərini və xalqımızın əyilməz iradəsini özündə yaşadan müqəddəs şəhərlərimizdən biridir. Qarabağın baş tacı, Azərbaycan musiqisinin, ədəbiyyatının və incəsənətinin beşiyi olan Şuşa əsrlər boyu xalqımızın milli kimliyinin mühüm rəmzlərindən biri kimi tanınıb. Bu şəhərin hər küçəsi, hər daşı, hər tarixi abidəsi Azərbaycan xalqının keçmişindən xəbər verir. Şuşa yalnız coğrafi məkan deyil, həm də milli yaddaşımızın, mənəvi varlığımızın və tarixi irsimizin ayrılmaz hissəsidir.
2020-ci il noyabrın 8-də Şuşanın işğaldan azad edilməsi Azərbaycan tarixinin ən mühüm hadisələrindən biri kimi yadda qaldı. Həmin gün xalqımızın uzun illər ərzində qəlbində yaşatdığı azadlıq arzusu gerçəkləşdi. Şuşanın azad olunması Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində mühüm tarixi mərhələ olmaqla yanaşı, milli birliyin, dövlət iradəsinin və xalqın öz torpaqlarına bağlılığının təzahürü idi. Bu xəbər bütün ölkədə böyük sevinc və qürur hissi ilə qarşılandı. Şuşanın azadlığı hər bir azərbaycanlının ürəyində xüsusi yer tutan tarixi qələbəyə çevrildi.
Şuşanın işğal altında olduğu illər xalqımız üçün ağır sınaq dövrü olmuşdur. Şəhərin tarixi-mədəni irsinə ciddi ziyan dəymiş, bir sıra abidələr dağıdılmış, milli mədəniyyətimizin mühüm nümunələri təhlükə ilə üzləşmişdi. Lakin bütün bu çətinliklərə baxmayaraq, Azərbaycan xalqı Şuşanı heç vaxt unutmadı. Şuşaya qayıdış ümummilli arzularımızdan biri olaraq yaşadı. Nəsillərdən-nəsillərə ötürülən bu arzu xalqımızın tarixi yaddaşında özünəməxsus yer tutdu.
Şuşanın azad edilməsi Azərbaycan Ordusunun Vətən müharibəsində nümayiş etdirdiyi peşəkarlığın, hazırlığın və yüksək döyüş ruhunun nəticəsi idi. Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən hərbi əməliyyatlar nəticəsində şəhər noyabrın 8-də işğaldan azad edildi. Şuşanın azadlığı ilə bağlı Prezident İlham Əliyevin xalqa müraciətində səsləndirdiyi “Əziz Şuşa, sən azadsan!” ifadəsi isə xalqımızın yaddaşına əbədi həkk olundu. Bu sözlər təkcə bir şəhərin azadlığını deyil, həm də uzun illər davam edən həsrətin sona çatmasını ifadə edirdi.
Şuşanın Azərbaycan tarixindəki yeri onun mədəniyyətimizə bəxş etdiyi görkəmli şəxsiyyətlərlə də müəyyən olunur. Bu şəhər Üzeyir Hacıbəyli, Bülbül, Xurşidbanu Natəvan, Mir Möhsün Nəvvab və digər tanınmış sənətkarların adları ilə bağlıdır. Azərbaycan musiqisinin inkişafında mühüm rol oynamış Şuşa uzun illər ərzində özünəməxsus sənət mühiti formalaşdırmışdır. Muğam sənətinin, xanəndəlik məktəbinin və poeziya ənənələrinin inkişafında bu şəhərin xüsusi xidmətləri vardır. Məhz buna görə də Şuşanın azadlığı Azərbaycan mədəniyyətinin tarixi məkanına qayıdışı baxımından da böyük əhəmiyyət daşıyır.
Şuşanın azad olunması ilə qarşıda yeni bir mərhələ – şəhərin yenidən qurulması, tarixi görkəminin bərpası və əvvəlki mədəni həyatının canlandırılması vəzifəsi dayanırdı. Azərbaycan dövləti bu istiqamətdə genişmiqyaslı layihələrin həyata keçirilməsinə başladı. Şəhərdə yollar, infrastruktur obyektləri, yaşayış binaları, sosial və mədəniyyət müəssisələri yenidən qurulur. Tarixi abidələrin bərpasına xüsusi diqqət yetirilir, Şuşanın özünəməxsus memarlıq üslubunun qorunması istiqamətində işlər aparılır. Bütün bu tədbirlər şəhərin gələcək inkişafına və onun tarixi simasının yaşadılmasına xidmət edir.
Şuşanın dirçəldilməsi yalnız tikinti və abadlıq işlərindən ibarət deyil. Burada əsas məqsəd şəhərin əvvəlki mədəni və ictimai həyatını bərpa etmək, onun tarixi ənənələrini yenidən yaşatmaqdır. Uzun illər doğma yurdlarından ayrı düşmüş insanların öz evlərinə qayıtması, şəhərdə yeni iş yerlərinin yaradılması, təhsil, səhiyyə və digər sosial xidmətlərin inkişaf etdirilməsi bu prosesin mühüm istiqamətlərindəndir. Şuşaya qayıdış həm də insanların doğma torpaqları ilə yenidən qovuşması, ailə və nəsil yaddaşının bərpası deməkdir.
Bu gün Şuşa yenidən Azərbaycanın mühüm mədəniyyət mərkəzlərindən birinə çevrilməkdədir. Burada keçirilən beynəlxalq tədbirlər, musiqi festivalları, konsertlər və mədəniyyət proqramları şəhərin zəngin irsinin dünyaya tanıdılmasına töhfə verir. Xüsusilə “Xarıbülbül” Musiqi Festivalının yenidən keçirilməsi Şuşanın mədəni həyatının canlanmasının rəmzlərindən biridir. Vaxtilə bu şəhərdə səslənən muğamın, xalq musiqisinin və klassik sənət nümunələrinin yenidən öz doğma ünvanına qayıtması böyük mənəvi əhəmiyyət daşıyır.
Şuşanın azadlığı Azərbaycanın beynəlxalq aləmdə ərazi bütövlüyü və suverenlik məsələlərinə dair mövqeyinin həyata keçirilməsi baxımından da mühüm tarixi hadisədir. Bu hadisə göstərdi ki, xalqın öz tarixi torpaqlarına bağlılığı və dövlətin qarşıya qoyduğu məqsədlər uzunmüddətli fəaliyyət tələb edir. Azərbaycanın
inkişaf etdirilməsi, tarixi abidələrinin qorunması, yeni infrastrukturun qurulması və mədəni tədbirlərin təşkili onun beynəlxalq miqyasda tanıdılmasına şərait yaradır.
Şuşanın azadlığı Azərbaycan xalqının yaddaşında daim yaşayacaq. Bu tarixi hadisə gələcək nəsillərə vətənə bağlılığın, milli birliyin, dövlətçilik düşüncəsinin və tarixi irsə sahib çıxmağın əhəmiyyətini xatırladır. Şuşa uğrunda göstərilən fədakarlıq, Vətən müharibəsində həlak olan şəhidlərimizin xatirəsi və qazilərimizin xidmətləri heç vaxt unudulmayacaq. Onların fədakarlığı nəticəsində Azərbaycan xalqı doğma şəhərinə qovuşmaq arzusunu reallaşdırdı.
“Əziz Şuşa, sən azadsan!” ifadəsi Azərbaycan tarixində xüsusi məna daşıyan, milli yaddaşımıza əbədi həkk olunmuş tarixi müraciətdir. Bu sözlər bir şəhərin azadlığını, xalqın illərlə gözlədiyi qayıdış arzusunu və tarixi ədalətin bərpasını ifadə edir. Şuşa bu gün yenidən qurulur, abadlaşır, öz mədəni ənənələrinə qayıdır və gələcək nəsillər üçün yaşadılır. Qarabağın incisi olan Şuşanın azadlığı Azərbaycan dövlətçiliyinin tarixində mühüm səhifə, xalqımızın milli yaddaşında isə əbədi qürur mənbəyi olaraq qalacaqdır.
Əziz Şuşa, sən azadsan! Sən yenidən Azərbaycanın mədəniyyət və tarix səmasında öz əzəmətinlə parlayırsan!
Rəhimə Əliyeva
YAP Ordubad rayon təşkilatının ƏPT- nin sədri
