Mərkəzi Bank uçot siyasətini dəyişmədi

Bakı:

12 °C

87 %

1 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Arxiv / Mərkəzi Bank uçot siyasətini dəyişmədi

Mərkəzi Bank uçot siyasətini dəyişmədi

07.05.2026 [10:14]

Faiz dəhlizinin aşağı həddi 5,5 , yuxarı həddi isə 7,5 faiz səviyyəsində saxlanılıb

Mərkəzi Bankın (MB) İdarə Heyətinin qərarı ilə faiz dəhlizinin bütün parametrləri dəyişməz saxlanılıb. Belə ki, uçot dərəcəsi sabit - 6,5 faiz səviyyəsində sabit rejimdə müəyyən edilib. Qərara əsasən, faiz dəhlizinin aşağı həddi 5,5 faiz, yuxarı həddi isə 7,5 faiz səviyyəsində saxlanılıb. Faiz dəhlizi ilə bağlı qərar ölkədəki mövcud inflyasiya hədəfləri dəhlizinə və gözləntilərə, eləcə də valyuta bazarında vəziyyətə əsasən qəbul edilib. Həmçinin, qlobal geosiyasi gərginliklərin yaratdığı risklər, qlobal maliyyə konyunkturu və daxili makroiqtisadi mühit, eləcə də pul siyasəti qərarlarının real sektora ötürücülüyü, faktiki və proqnozlaşdırılan inflyasiyanın hədəf daxilində olması əsas götürülüb.

Yaxın Şərqdəki vəziyyət qiymətləri artırır

Uçot dərəcəsi ölkədəki cari iqtisadi vəziyyət və inflyasiya səviyyəsi nəzərə alınaraq təyin edilir. Əgər inflyasiya səviyyəsi yüksəlirsə, Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini yüksəldir və əksinə, inflyasiya səviyyəsi endikcə, uçot dərəcəsi də endirilir. MB bəyan edir ki, uçot siyasətində əsas fundamental rol oynayan amillərdən biri - inflyasiya çərçivəsi qanedici olaraq qalmaqdadır. Doğrudur, ötən iclasdan bəri artan geosiyasi gərginlik inflyasiyanın risklər balansında xarici amillərin rolunu yüksəldib. Yaxın Şərqdə baş verən münaqişə təchizat zəncirlərində maneələr yaratmaqla nəqliyyat və sığorta xərclərinin yüksəlməsinə, eyni zamanda qlobal enerji bazarlarında artan istiqamətdə qiymət dəyişkənliyinin güclənməsinə səbəb olub. Ancaq bu geoiqtisadi risklərə rəğmən MB istehlak bazarında vəziyyəti təhlükəli hesab etmir və illik inflyasiyanın hədəf daxilində qaldığını xatırladır. Belə ki, 2026-ci ilin martında 12 aylıq inflyasiya 5,6 faiz təşkil edib. İllik qiymət artımı qida məhsulları, alkoqollu içkilər və tütün məmulatları üzrə 6,5 faiz, ödənişli xidmətlər üzrə 5,7 faiz, qeyri-qida məhsulları üzrə isə 3,7 faiz olub. İllik baza inflyasiya 5,5 faiz çərçivəsində qalıb.

İdxal inflyasiyası risk olaraq qalır

İlin qalan dövründə qlobal proseslərin davam etməsi ticarət tərəfdaşlarında inflyasiyanın dinamikasını müəyyən edən əsas amil olacaq və Azərbaycanın istehlak bazarı, idxal inflyasiyası fonunda qiymət dalğalanmalarına səbəb ola bilər. Məlumat üçün xatırladaq ki, beynəlxalq institutlar və maliyyə-kredit təşkilatları bir müddət əvvəl açıqladıqları yenilənmiş proqnoz hesabatlarında qlobal inflyasiya ilə bağlı gözləntiləri dəyişib və artım rəqəmləri fərz edilir. Dünya Bankı, Beynəlxalq Valyuta Fondu və digər agentliklərin məlumatlarına görə, 2026-cı ilin ikinci və növbəti rüblərində əmtəə qiymətləri indeksi illik 0,9-1,6 faiz arta bilər. Bu baxımdan cari ilin növbəti aylarında Azərbaycanda idxal inflyasiyasının miqyası ticarət tərəfdaşlarındakı inflyasiya ilə bilavasitə bağlı olacaq. Bununla yanaşı, nominal effektiv məzənnə dinamikası qiymət rejiminə təsir edə bilər. Belə ki, inflyasiya gözləntilərinin istehlakı ehtimal olunandan daha çox artırması başlıca daxili risk faktorları hesab edilir.

MB-nın müəyyən etdiyi baza ssenarisinə əsasən, cari və növbəti ildə illik inflyasiyanın hədəf daxilində olacağı proqnozlaşdırılır. Belə ki, baza ssenarisi üzrə may proqnozlarına görə illik inflyasiyanın 2026-cı ildə 5,9 faiz, 2027-ci ildə isə 4,5 faiz olacağı gözlənilir. İnflyasiya proqnozunun artma istiqamətində dəyişdirilməsi əsasən xarici mənşəli xərc amillərinin fəallaşmasından irəli gəlir. Bu amillərə qlobal ərzaq qiymətlərinin artım tempinin yüksəlməsi, ticarət tərəfdaşlarında inflyasiya təzyiqlərinin aktivləşməsi və nominal effektiv məzənnənin möhkəmlənmə tempinin səngiməsi aiddir. Tələb amillərinin fevral proqnozu ilə müqayisədə zəifləməsi təklif amillərinin inflyasiyaya artırıcı təsirini qismən neytrallaşdırıb. Ümumilikdə, may proqnozuna görə, inflyasiyanın əhəmiyyətli hissəsinin təklif amilləri hesabına formalaşacağı gözlənilir.

Xarici mühitdə davam edən ssenariyə uyğun olaraq Mərkəzi Bank 2026-cı ilin ikinci rübü və ümumilikdə il ərzində müxtəlif ssenarilər üzrə qiymətləndirmələr apararaq antiinflyasiya xarakterli pul siyasətini və inflyasiyaya təsir imkanlarını artırmaq istiqamətində tədbirlərini davam etdirəcək. Əsas məqsəd inflyasiyanın birrəqəmli həddə saxlanılmaqla həm də uçot siyasətini sabit saxlamaqdır.

Valyuta bazarında vəziyyət əlverişlidir

Cari ilin ötən dövründə valyuta bazarında da vəziyyət idarəolunan səmtdə davam edib. Təklif tələbi üstələyib ki, bu da həm nağd, həm də qeyri-nağd seqmentlərdə özünü göstərir. İlkin rəqəmlərə görə 2026-cı ilin 4 ayında mübadilə şöbələri tərəfindən nağd xarici valyutanın alışı satışını 190 milyon dolları üstələyib. Rezident fiziki şəxslərin əmanətlərinin dollarlaşma səviyyəsinin son 12 ayda 2,1 faiz-bənd azalaraq 2026-cı ilin martında 28 faizə enməsi məzənnə ilə bağlı gözləntilərin nikbin olduğunu göstərir. Xüsusilə aprel ayında keçirilən valyuta hərraclarında bankların tələbinin əhəmiyyətli azalması nəticəsində valyuta bazarında təklif artıqlığı yaranıb və Mərkəzi Bank tərəfindən alışyönlü müdaxilə həyata keçirilib. Ötən 4 ayda Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatları 10,2 faiz artaraq 12,7 milyard dollara çatıb.

Qeyd edilən dövrdə xarici sektor göstəriciləri əlverişli olaraq qalıb. Gömrük statistikasına əsasən, 2026-cı ilin birinci rübündə ölkənin xarici ticarətində 1,4 milyard dollar məbləğində müsbət saldo qeydə alınıb ki, bu da ötən ilin müvafiq dövründəki göstəricini 93,3 faiz üstələyir.

Növbəti qərar inflyasiya nəticələri əsasında veriləcək

Mərkəzi Bankın 2026-cı və 2027-ci illərin sonuna cari əməliyyatlar hesabının profisiti üzrə proqnozu da yaxşılaşma istiqamətində yenilənib. Bu, son vaxtlar əsas ixrac məhsulları üzrə qiymətlərin yüksəlməsi, eləcə də qeyri-neft ixracının genişlənməkdə davam etməsi ilə bağlıdır. Pul siyasəti alətlərinin tətbiqi maliyyə bazarlarında gedən proseslər və bank sistemindəki likvidlik göstəriciləri əsasında tənzimlənir. Təminatsız pul bazarında qısamüddətli faizlər Mərkəzi Bankın faiz dəhlizi çərçivəsində, uçot dərəcəsinə yaxın səviyyədə formalaşır.

Faiz dəhlizinin parametrləri ilə bağlı növbəti qərar inflyasiya proqnozunun dəyişimi, habelə makroiqtisadi təhlillərin nəticələri əsasında veriləcək. İnflyasiya proqnozunun hədəfdən kənarlaşması riski yarandığı təqdirdə adekvat siyasət tədbirləri həyata keçiriləcək. Uçot dərəcələri ilə bağlı növbəti qərar iyun ayının sonlarında ictimaiyyətə açıqlanacaq.

E.CƏFƏRLİ

Paylaş:

Baxılıb: 15 dəfə