Azərbaycan-Türkmənistan strateji tərəfdaşlığının yeni mərhələsi

Bakı:

23 °C

78 %

10 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Arxiv / Azərbaycan-Türkmənistan strateji tərəfdaşlığının yeni mərhələsi

Azərbaycan-Türkmənistan strateji tərəfdaşlığının yeni mərhələsi

23.06.2026 [16:05]

Anastasiya Lavrina

YAP Gənclər Birliyinin üzvü

Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədovun Azərbaycana rəsmi səfəri bu yayın regional diplomatiyasının ən diqqətçəkən hadisələrindən birinə çevrildi. İlk baxışda bu, yüksək səviyyəli klassik bir səfər idi: Bakıda keçirilən danışıqlar, imzalanan sənədlər, mətbuata verilən bəyanatlar, nəqliyyat, energetika, mədəniyyət və təhsil sahələrində əməkdaşlığın müzakirəsi. Lakin səfərin əhəmiyyəti ikitərəfli gündəlikdən xeyli kənara çıxır. Səfərin nəticələrinə diqqətlə nəzər saldıqda aydın olur ki, Azərbaycan və Türkmənistan tədricən Cənubi Qafqazla Mərkəzi Asiya arasında yeni siyasi və iqtisadi bağlantı xətti formalaşdırırlar.

Bakı və Aşqabad münasibətlərində hər zaman çoxlu ortaq məqamlar olub — tarix, dil, mədəniyyət, türk kimliyi və Xəzər dənizi. Müstəqillik əldə edildikdən sonra müasir əməkdaşlığın təməlini Azərbaycan xalqının Ümummilli Lideri Heydər Əliyev qoyub. Məhz o, Mərkəzi Asiyanı xarici siyasətin uzaq istiqaməti kimi deyil, Azərbaycanın əsrlər boyu bağlı olduğu tarixi və iqtisadi məkanın təbii davamı kimi qiymətləndirirdi.

Bu gün həmin yanaşma yeni məna kəsb edir. Dünya ticarət marşrutlarının ciddi transformasiya dövrünü yaşayır və əsas nəqliyyat yollarının kəsişməsində yerləşən dövlətlər getdikcə daha çox əhəmiyyət qazanan tərəfdaşlara çevrilirlər. Sərdar Berdiməhəmmədovun Bakıya səfərinə də məhz bu kontekstdə baxmaq lazımdır.

Bu səfərin əsas məqamlarından biri Xəzərin getdikcə coğrafi sərhəddən əməkdaşlıq məkanına çevrilməsidir. Bir neçə onillik əvvəl diqqət mərkəzində dənizin hüquqi statusu və resursların bölüşdürülməsi məsələləri dayanırdısa, bu gün Azərbaycan və Türkmənistan limanlar, logistika, tranzit, rəqəmsal bağlantı və birgə layihələr haqqında danışırlar.

Danışıqların əsas mövzularından biri nəqliyyat bağlantıları oldu. Bu da təsadüfi deyil. Bu gün rəqabət artıq yalnız resurslar uğrunda deyil, həm də onların daşınma marşrutları uğrundadır. Qlobal logistika sistemində baş verən dəyişikliklər fonunda Çin, Mərkəzi Asiya, Xəzər regionu, Cənubi Qafqaz və Avropanı birləşdirən Orta Dəhlizin əhəmiyyəti sürətlə artır. Bu mürəkkəb zəncirin içərisində Azərbaycan və Türkmənistan sadəcə tranzit ölkələr deyil, marşrutun səmərəliliyinin böyük ölçüdə asılı olduğu əsas qovşaqlar kimi çıxış edirlər.

Bu fonda Azərbaycan tərəfindən inşa edilmiş və Türkmənistana təqdim olunan “Dostluq” tankerinin təhvil verilməsi mərasimi xüsusi simvolik məna qazandı. Bu addım ilk baxışda göründüyündən daha dərin məna daşıyırdı. “Dostluq” adını daşıyan gəmi Bakı ilə Aşqabad arasında münasibətlərin hazırkı mərhələsinin özünəməxsus təcəssümünə çevrildi. Vaxtilə resursların bölüşdürülməsi ilə bağlı müzakirələrin yerini bu gün coğrafi üstünlüklərdən birgə istifadə etmək anlayışı tutur.

Təsadüfi deyil ki, Prezident İlham Əliyev nəqliyyat layihələrinin siyasi qarşılıqlı fəaliyyətdən ayrı nəzərdən keçirilə bilməyəcəyini vurğuladı. Hər hansı dəhliz, liman və ya dəniz marşrutu yalnız dövlətlər arasında etimad və birgə fəaliyyət iradəsi olduqda səmərəli işləyə bilər. Bu gün Azərbaycan-Türkmənistan tərəfdaşlığının əsas üstünlüyü də məhz bu amildir və iki ölkəyə formalaşmaqda olan Avrasiya bağlantıları sistemində getdikcə daha mühüm rol oynamağa imkan verir.

Türkmənistanın Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Şurasında iştirakını dəstəkləməsi də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu addım Azərbaycanın regionla daha sıx inteqrasiya olunduğu və Mərkəzi Asiya ilə Avropa arasında təbii körpü rolunu gücləndirdiyi yeni regional reallığın göstəricisidir.

Səfərin Qarabağ hissəsi də ayrıca diqqətə layiqdir. Prezident İlham Əliyev türkmən xalqının Milli Lideri Qurbanqulu Berdiməhəmmədova Füzulidə məscid tikintisi təşəbbüsünə görə təşəkkürünü bildirdi. Bu layihə yalnız mənəvi əhəmiyyət daşımır. O, Türkmənistanın Azərbaycanın işğaldan azad olunmuş ərazilərinin bərpasına verdiyi dəstəyin göstəricisidir. Bir neçə il əvvəl bu region münaqişə və dağıntılarla assosiasiya olunurdusa, bu gün Qarabağ bərpa, quruculuq və beynəlxalq əməkdaşlıq məkanına çevrilir.

Diqqətçəkən məqamlardan biri də odur ki, siyasi və iqtisadi məsələlərlə yanaşı, iki ölkənin liderləri humanitar əməkdaşlığa da xüsusi önəm verdilər. Mədəniyyət günləri, təhsil sahəsində əlaqələr, Bakı ilə Aşqabad, eləcə də Füzuli ilə Arkadağ arasında qardaşlaşmış şəhər münasibətləri göstərir ki, iki dövlət arasındakı əlaqələr yalnız praqmatik maraqlara deyil, həm də xalqların dərin tarixi yaxınlığına söykənir.

Səfərin əsas nəticəsi ondan ibarətdir ki, Azərbaycan və Türkmənistan artıq sadəcə ikitərəfli münasibətləri inkişaf etdirən iki dövlət təsiri bağışlamır. Onlar getdikcə daha çox Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya arasında yeni əməkdaşlıq məkanının formalaşdırılmasında tərəfdaş kimi çıxış edirlər. Xəzər nəqliyyat körpüsünə çevrilir, Orta Dəhliz Avrasiyanın əsas marşrutlarından biri kimi mövqeyini möhkəmləndirir, Qarabağ isə beynəlxalq əməkdaşlıq və bərpa platformasına çevrilir.

Məhz buna görə də Sərdar Berdiməhəmmədovun Azərbaycana səfərini yalnız ikitərəfli diplomatiyanın mühüm hadisəsi kimi deyil, həm də regionun yeni geoiqtisadi və geosiyasi reallığının formalaşmasına doğru atılmış növbəti addım kimi qiymətləndirmək lazımdır.

Paylaş:

Baxılıb: 361 dəfə