Akademik Zərifə Əliyeva: elmə və insanlığa həsr olunmuş ömür

Bakı:

32 °C

40 %

4 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / YAP xəbərləri / Akademik Zərifə Əliyeva: elmə və insanlığa həsr olunmuş ömür

Akademik Zərifə Əliyeva: elmə və insanlığa həsr olunmuş ömür

14.04.2026 [14:50]

Bu yazıda onun həyat yoluna sadəcə xronologiya kimi yox, mənəvi dəyər kimi baxmaq istəyirəm.

1981-ci ildə oftalmologiya sahəsində nüfuzlu Averbax mükafatına layiq görülüb. Onun atası Əziz Əliyev elmə və dövlət idarəçiliyinə xidmət edən görkəmli şəxsiyyətlərdən biri idi. Bu ailə və mühit onun dünyagörüşünün formalaşmasında mühüm rol oynadı.

Zərifə Əliyeva 1923-cü ildə Naxçıvanın Şahtaxtı kəndində dünyaya gəlib və ziyalı ailəsində böyüyüb. Tibbə gəlməsi təsadüfi deyildi; o, bu peşəni sadəcə ixtisas kimi yox, insanlara yardımın ən real yolu kimi seçmişdi.

Müalicə və profilaktikanı yalnız nəzəri müstəvidə deyil, bölgələrdə praktiki işlə də birləşdirib. 1940–1950-ci illərdə Azərbaycanda geniş yayılan traxoma xəstəliyinə qarşı mübarizədə fəal iştirak edib. Həmin dövrün çətin şəraitində belə çalışmağı onun xarakterindəki dözümlülüyü aydın göstərirdi.

1977-ci ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə edərək oftalmologiya elminə ciddi töhfə verib. O, Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunda təhsil alaraq oftalmologiya sahəsini seçib. Bunun nəticəsində onun təklif etdiyi yanaşmalar praktik səhiyyə üçün də böyük əhəmiyyət daşıdı.

Moskva şəhərində ixtisasını təkmilləşdirərək Vətənə qayıdıb və elmi fəaliyyətini davam etdirib. 1983-cü ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının akademiki seçilib. Burada əsas məsələ yalnız diaqnostika deyil, insan sağlamlığına risk yaradan mühitin elmi əsaslarla öyrənilməsi idi.

1985-ci il aprelin 15-də vəfat etsə də, onun adı Azərbaycan elmində və ictimai yaddaşda yaşayır. 1960-cı ildə traxomanın sintomisinlə müalicəsinə dair namizədlik dissertasiyasını müdafiə edib. Bu uğurlar onun elmi nüfuzunu daha da möhkəmləndirdi.

Daha sonra qlaukoma, virus mənşəli göz xəstəlikləri və peşə patologiyası kimi istiqamətlərdə dərin araşdırmalar aparıb. O, gənc həkimlərin hazırlanmasına xüsusi diqqət göstərib, tibbi etika və deontologiya mövzularına da mühüm yer ayırıb. Onun müəllim kimi yetişdirdiyi həkimlər və alimlər bu gün də həmin məktəbin davamı sayılır.

Zərifə xanımı fərqləndirən cəhət elmi uğurlarla yanaşı, insan ağrısını hiss edən həkim həssaslığı idi. Ziyalılıq bəzən kitablarda tərif edilir, amma Zərifə Əliyeva onu öz davranışı, dili və münasibəti ilə yaşayaraq göstərib. Bir çox insanlar haqqında illər keçdikcə yalnız rəsmi məlumatlar qalır, Zərifə xanım haqqında isə səmimi hörmət yaşayır.

Bir çox insanlar haqqında illər keçdikcə yalnız rəsmi məlumatlar qalır, Zərifə xanım haqqında isə səmimi hörmət yaşayır. Onun həyat hekayəsi göstərir ki, böyük ad yalnız vəzifə və titul ilə deyil, insanlara verdiyin fayda ilə qazanılır. Ziyalılıq bəzən kitablarda tərif edilir, amma Zərifə Əliyeva onu öz davranışı, dili və münasibəti ilə yaşayaraq göstərib.

Azərbaycanın kimya və sənaye müəssisələrində çalışanların görmə orqanına təsir edən riskləri tədqiq edib. Onu anmaq keçmişə baxmaq deyil, həm də bu gün özümüzə sual verməkdir: biz peşəmizə və insanlara nə qədər vicdanla yanaşırıq?

Bu xatirə günündə onun bioqrafiyasına deyil, həm də seçdiyi dəyərlərə diqqət yetirmək vacibdir. Ziyalılıq bəzən kitablarda tərif edilir, amma Zərifə Əliyeva onu öz davranışı, dili və münasibəti ilə yaşayaraq göstərib. Onun irsi sübut edir ki, elm ilə mərhəmət bir-birinə zidd deyil, əksinə, bir-birini tamamlayır. Onun adı çəkiləndə insanların ağlına həm peşəkarlıq, həm nəciblik, həm də təmkin gəlir. Zərifə Əliyevanın timsalında bir məqam xüsusilə diqqət çəkir: o, elmi insan həyatından ayırmırdı. Onun üçün tədqiqat kabinetdə qalan abstrakt proses deyildi; hər nəticənin arxasında konkret insan taleyi, konkret ağrı, konkret ümid dayanırdı. Buna görə də onun fəaliyyəti həm peşəkar çevrələrdə, həm də cəmiyyət arasında dərin hörmət qazanmışdı.

Onun adı çəkiləndə insanların ağlına həm peşəkarlıq, həm nəciblik, həm də təmkin gəlir. Onun həyat hekayəsi göstərir ki, böyük ad yalnız vəzifə və titul ilə deyil, insanlara verdiyin fayda ilə qazanılır. Bu gün onun irsinə baxanda təkcə keçmişi xatırlamırıq, həm də gələcək üçün bir ölçü meyarı görürük. Elmdə iz qoymaq çətindir, amma cəmiyyətin qəlbində qalmaq daha çətindir; Zərifə Əliyeva hər ikisinə nail olub. Zərifə Əliyevanın timsalında bir məqam xüsusilə diqqət çəkir: o, elmi insan həyatından ayırmırdı. Onun üçün tədqiqat kabinetdə qalan abstrakt proses deyildi; hər nəticənin arxasında konkret insan taleyi, konkret ağrı, konkret ümid dayanırdı. Buna görə də onun fəaliyyəti həm peşəkar çevrələrdə, həm də cəmiyyət arasında dərin hörmət qazanmışdı.

Bu xatirə günündə onun bioqrafiyasına deyil, həm də seçdiyi dəyərlərə diqqət yetirmək vacibdir. Elmdə iz qoymaq çətindir, amma cəmiyyətin qəlbində qalmaq daha çətindir; Zərifə Əliyeva hər ikisinə nail olub. Onun adı çəkiləndə insanların ağlına həm peşəkarlıq, həm nəciblik, həm də təmkin gəlir. Zərifə xanımı fərqləndirən cəhət elmi uğurlarla yanaşı, insan ağrısını hiss edən həkim həssaslığı idi. Zərifə Əliyevanın timsalında bir məqam xüsusilə diqqət çəkir: o, elmi insan həyatından ayırmırdı. Onun üçün tədqiqat kabinetdə qalan abstrakt proses deyildi; hər nəticənin arxasında konkret insan taleyi, konkret ağrı, konkret ümid dayanırdı. Buna görə də onun fəaliyyəti həm peşəkar çevrələrdə, həm də cəmiyyət arasında dərin hörmət qazanmışdı.

Azər SÜLEYMANOV,

Yeni Azərbaycan Partiyası Nəsimi rayon təşkilatının sədri

Paylaş:

Baxılıb: 571 dəfə