Azərbaycan mətbuatı qlobal informasiya şəbəkəsinin bir parçasıdır

Bakı:

29 °C

42 %

4 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Arxiv / Azərbaycan mətbuatı qlobal informasiya şəbəkəsinin bir parçasıdır

Azərbaycan mətbuatı qlobal informasiya şəbəkəsinin bir parçasıdır

22.07.2026 [11:34]

Müasir dövrdə qlobal miqyasda baş verən sürətli texnoloji tərəqqi, rəqəmsal transformasiyalar və informasiya-kommunikasiya texnologiyalarının (İKT) inkişafı bütün ictimai-siyasi institutlarla yanaşı, kütləvi informasiya vasitələrinin də fəaliyyət mexanizmlərini kökündən dəyişdirmişdir. İnformasiya sərhədlərinin aradan qalxması, ənənəvi medianın rəqəmsal platformalarla inteqrasiyası və yeni media subyektlərinin yaranması Azərbaycan mətbuatını qlobal informasiya şəbəkəsinin ayrılmaz və fəal hissəsinə çevirmişdir. Ölkənin ictimai-siyasi, sosial-iqtisadi və mədəni həyatında baş verən dinamik inkişaf prosesləri milli medianın qarşısında yeni vəzifələr müəyyənləşdirmiş, onun institusional çərçivəsinin təkmilləşdirilməsini və müasir çağırışlara uyğunlaşdırılmasını obyektiv zərurətə çevirmişdir.

Azərbaycan mətbuatının keçdiyi tarixi yol, milli-mənəvi dəyərlərin qorunmasında oynadığı rol və müstəqillik illərində əldə etdiyi nailiyyətlər dövlət tərəfindən həyata keçirilən hərtərəfli siyasətin mərkəzində dayanmışdır. İnformasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi, söz və məlumat azadlığının qorunması, eləcə də jurnalistika peşəsinin nüfuzunun artırılması istiqamətində qəbul edilən strateji qərarlar milli medianın keyfiyyətcə yeni mərhələyə qədəm qoymasını şərtləndirmişdir.

İnformasiya cəmiyyətinin formalaşması prosesində internet texnologiyalarının tətbiqi mətbuatın yayılma arealını və oxucu auditoriyasını misli görünməmiş dərəcədə genişləndirmişdir. Ənənəvi çap mediasından rəqəmsal jurnalistikaya keçid sürətlənmiş, elektron qəzetlər, xəbər portal və agentlikləri, eləcə də sosial media platformaları milli media məkanının əsas subyektlərinə çevrilmişdir. Bu transformasiya Azərbaycan həqiqətlərinin, ölkənin sosial-iqtisadi inkişaf göstəricilərinin, eləcə də regional və beynəlxalq təşəbbüslərinin dünya ictimaiyyətinə operativ və obyektiv şəkildə çatdırılması üçün geniş imkanlar açmışdır.

Qloballaşma şəraitində informasiya axınının sürəti və həcmi artdıqca, jurnalistikanın qarşısında duran əsas tələblərdən biri də peşəkarlıq səviyyəsinin yüksəldilməsi və obyektivlik prinsipinin qorunmasıdır. Azərbaycan jurnalistikası bu prosesdə fəal iştirak edərək beynəlxalq media standartlarına inteqrasiya olunmağa, həmçinin milli maraqların müdafiəsi prinsipi ilə qlobal informasiya məkanında özünəməxsus mövqe qazanmağa müvəffəq olmuşdur. İnternet qəzetçiliyinin inkişafı oxucuların informasiya əldə etmək imkanlarını sadələşdirməklə yanaşı, media subyektləri arasında sağlam rəqabət mühitini formalaşdırmışdır.

Respublikanın tarixi inkişafında əldə olunmuş yüksək səviyyə milli media qarşısında yeni strateji vəzifələr qoymuşdur. Sürətli qloballaşma prosesləri fonunda mövcud qanunvericiliyin zamanın tələblərinə cavab verməsi, media sektorunun tənzimlənməsi mexanizmlərinin müasir çağırışlara uyğunlaşdırılması zərurəti yaranmışdır. Bu istiqamətdə həyata keçirilən tədbirlər dövlət başçısının diqqət mərkəzində olmuş, media islahatlarının dərinləşdirilməsi üçün mühüm hüquqi addımlar atılmışdır.

Prezident İlham Əliyevin 2021-ci il 12 yanvar tarixli “Azərbaycan Respublikasında media sahəsində islahatların dərinləşdirilməsi haqqında” Fərmanı milli medianın inkişaf tarixində dönüş nöqtəsi olmuşdur. Sənəddə qeyd olunduğu kimi, müasir dövrdə informasiya cəmiyyətinin tələblərinə uyğun olaraq, media sahəsində dövlət dəstəyi mexanizmlərinin şəffaflığının artırılması, idarəetmə strukturunun optimallaşdırılması və peşəkar kadr potensialının gücləndirilməsi prioritet elan edilmişdir.

Fərmana əsasən, Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun əsasında “Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyi” (MEDİA) publik hüquqi şəxs yaradılmışdır. Agentliyin yaradılmasında əsas məqsəd media subyektlərinin iqtisadi müstəqilliyinin gücləndirilməsi, onların maddi-texniki bazasının modernləşdirilməsi, eləcə də jurnalistlərin sosial müdafiəsinin yaxşılaşdırılması ilə bağlı tədbirlərin sistemli şəkildə həyata keçirilməsidir.

Media məkanında aparılan islahatların məntiqi davamı olaraq, 2021-ci il dekabrın 30-da qəbul edilmiş “Media haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu sahənin normativ-hüquqi bazasını tamamilə yeniləmişdir. Bu qanun media sahəsində fəaliyyətin təşkilati, hüquqi və iqtisadi əsaslarını, həmçinin kütləvi informasiyanın əldə edilməsi, hazırlanması, ötürülməsi, istehsalı və yayımının ümumi qaydalarını tənzimləyən fundamental sənəddir.

Qanunun qəbul edilməsi və tətbiqi bir sıra strateji hədəflərə xidmət edir:

1. İnformasiya Təhlükəsizliyi: Ölkənin informasiya məkanının təhlükəsizliyinin təmin edilməsi, xarici təsirlərdən və dezinformasiya hücumlarından qorunması mexanizmlərinin gücləndirilməsi.

2. Yerli Medianın İnkişafı: Milli media subyektlərinin inkişafına təkan verilməsi, innovativ texnologiyaların tətbiqinin stimullaşdırılması.

3. Sağlam Rəqabət Mühiti: İnformasiya mühitinin sağlamlaşdırılması, qeyri-peşəkar və qeyri-etik halların aradan qaldırılması, rəqabət qabiliyyətinin artırılması.

4. Peşəkar Nüfuzun Yüksəldilməsi: Jurnalistika peşəsinin cəmiyyətdə nüfuzunun artırılması, etik davranış qaydalarına əməl olunmasının təmin edilməsi və peşəkar jurnalistlərin hüquqi statusunun gücləndirilməsi.

Müasir dövrdə media yalnız ictimai rəyi formalaşdıran institut deyil, həm də mühüm iqtisadi sektordur. Qloballaşma şəraitində media subyektlərinin maliyyə dayanıqlığı onların müstəqilliyinin və keyfiyyətli məhsul istehsalının əsas şərtlərindən biridir. Azərbaycan mətbuatının inkişaf strategiyasında media iqtisadiyyatının formalaşdırılması, reklam bazarının tənzimlənməsi və abunə sisteminin təkmilləşdirilməsi mühüm yer tutur.

Rəqəmsal platformaların genişlənməsi media qurumlarından yeni gəlir modellərinin tətbiqini tələb edir. Ənənəvi gəlir mənbələri ilə yanaşı, onlayn abunəlik, məqsədli reklam yerləşdirmə və xüsusi layihələrin maliyyələşdirilməsi kimi mexanizmlər media menecmentinin əsas tərkib hissəsinə çevrilmişdir. Medianın İnkişafı Agentliyi tərəfindən həyata keçirilən layihələr, müsabiqələr və dəstək proqramları redaksiyaların iqtisadi dayanıqlığının artırılmasına və yaradıcılıq potensialının stimullaşdırılmasına xidmət edir.

İnformasiya bolluğu və sürətli xəbər dövriyyəsi dövründə jurnalistika etikası məsələsi hər zamankindən daha çox aktuallıq kəsb edir. Dezinformasiya, yoxlanılmamış məlumatların yayılması və sensasiya xatirinə faktların təhrif olunması cəmiyyətdə dezinformasiya mühiti yarada bilər ki, bu da milli təhlükəsizliyə təhdidlərdən biridir.

Azərbaycan media məkanında peşəkar jurnalistikanın inkişafı üçün jurnalist etikası qaydalarına riayət edilməsi vacib şərtlərdən biridir. Mətbuat Şurasının fəaliyyəti, media subyektlərinin özünütənzimləmə mexanizmləri və qanunvericiliklə müəyyən edilmiş tələblər media nümayəndələrinin məsuliyyətini artırır. Obyektivlik, qərəzsizlik, şəxsi həyatın toxunulmazlığına hörmət və mənbəyin dəqiqliyi prinsipləri müasir Azərbaycan jurnalistiyasının əsas istinad nöqtələri olaraq qalır.

Hazırkı dövrdə Azərbaycan mətbuatı qlobal informasiya şəbəkəsinin tamhüquqlu subyekti kimi dinamik şəkildə inkişaf edir. İnformasiya texnologiyalarının tətbiqi, normativ-hüquqi bazanın təkmilləşdirilməsi məqsədilə həyata keçirilən institusional islahatlar, xüsusilə də “Media haqqında” Qanunun qəbul edilməsi və MEDİA Agentliyinin fəaliyyəti milli medianın gələcək inkişafı üçün möhkəm zəmin yaratmışdır. Qloballaşma çağırışlarına cavab verən, informasiya təhlükəsizliyini təmin edən, peşəkar və rəqabətqabiliyyətli media mühitinin formalaşdırılması istiqamətində görülən işlər Azərbaycan jurnalistikasının nüfuzunu beynəlxalq səviyyədə daha da artırır.

Şamo Qasımov

YAP Laçın rayon təşkilatının sədr müavini

Paylaş:

Baxılıb: 113 dəfə