Azərbaycan Milli Mətbuatı – xalqın milli yaddaşı

Bakı:

29 °C

42 %

4 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Arxiv / Azərbaycan Milli Mətbuatı – xalqın milli yaddaşı

Azərbaycan Milli Mətbuatı – xalqın milli yaddaşı

22.07.2026 [11:58]

Azərbaycan milli mətbuatı xalqımızın milli-mədəni irsinin, ictimai fikrinin və dövlətçilik tarixinin ayrılmaz tərkib hissəsidir. Milli mətbuatın yaranması təkcə jurnalistikanın inkişafı deyil, həm də xalqın maariflənməsi, milli özünüdərkin formalaşması və azadlıq ideyalarının yayılması baxımından mühüm tarixi hadisə olmuşdur. Azərbaycan mətbuatı fəaliyyət göstərdiyi bütün dövrlərdə xalqın səsini ifadə etmiş, cəmiyyətin inkişafına istiqamət vermiş, milli maraqların qorunmasına xidmət etmiş və dövlətçilik ənənələrinin möhkəmlənməsində mühüm rol oynamışdır.

Azərbaycan milli mətbuatının əsası 1875-ci il iyulun 22-də görkəmli maarifçi, publisist və alim Həsən bəy Zərdabi tərəfindən nəşr olunan “Əkinçi” qəzeti ilə qoyulmuşdur. “Əkinçi” qəzeti Azərbaycan dilində nəşr olunan ilk qəzet olmaqla yanaşı, xalqın elmə, təhsilə, mədəniyyətə və müasir dünyagörüşünə yiyələnməsi istiqamətində mühüm maarifçilik missiyası həyata keçirmişdir. Həsən bəy Zərdabi yaxşı anlayırdı ki, bir xalqın inkişafı onun savadlanmasından, milli şüurunun formalaşmasından və düzgün məlumatlandırılmasından keçir. Məhz buna görə də “Əkinçi” xalqın maariflənməsi və milli oyanışının başlanğıcı hesab olunur.

Sonrakı illərdə “Ziya”, “Kəşkül”, “Şərqi-Rus”, “Molla Nəsrəddin”, “Füyuzat”, “Açıq söz” kimi qəzet və jurnallar Azərbaycan milli mətbuatının inkişafına mühüm töhfələr vermişdir. Xüsusilə “Molla Nəsrəddin” jurnalı cəmiyyətin problemlərini satira dili ilə işıqlandıraraq insanların düşüncə tərzinin dəyişməsinə, savadsızlığın, geriliyin və ictimai qüsurların aradan qaldırılmasına xidmət etmişdir. Bu nəşrlər milli kimliyin qorunmasında, ana dilinin inkişafında və azərbaycançılıq ideologiyasının təbliğində əvəzsiz rol oynamışdır.

Ulu Öndər Heydər Əliyev Azərbaycan milli mətbuatının tarixi missiyasını yüksək qiymətləndirərək demişdir: “Milli mətbuatımızın inkişaf mərhələləri Azərbaycan xalqının azadlıq, müstəqillik uğrunda mübarizə tarixinin tərkib hissəsidir. “Əkinçi”dən üzü bəri azadlıq, demokratiya, müstəqillik uğrunda mübarizə dərslərini biz milli mətbuatımızın səhifələrindən öyrənmişik.”

Bu fikir Azərbaycan mətbuatının cəmiyyət üçün daşıdığı tarixi əhəmiyyəti tam dolğunluğu ilə ifadə edir. Çünki milli mətbuat yalnız xəbərləri çatdıran vasitə deyil, xalqın milli ideallarını yaşadan, azadlıq arzularını gücləndirən, milli birlik və həmrəyliyi formalaşdıran mühüm ictimai institut olmuşdur.

Sovet hakimiyyəti illərində isə mətbuat ciddi senzura şəraitində fəaliyyət göstərmişdir. Buna baxmayaraq, milli ziyalılar Azərbaycan dilinin, ədəbiyyatının və mədəniyyətinin qorunması istiqamətində mühüm işlər görmüş, milli-mənəvi dəyərlərin yaşadılmasına çalışmışlar. Bu dövrdə mətbuatın fəaliyyət imkanları məhdud olsa da ,milli ruhun qorunub saxlanılmasına öz töhfəsini vermişdir.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə milli mətbuat yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoymuşdur. 1918–1920-ci illərdə ölkədə söz və fikir azadlığı genişlənmiş, müxtəlif istiqamətli qəzet və jurnallar nəşr olunmuş, demokratik dəyərlərin təbliğinə xüsusi diqqət yetirilmişdir. Bu dövrdə mətbuat dövlət quruculuğu prosesində fəal iştirak etmiş, vətəndaşların ictimai-siyasi proseslərdə məlumatlandırılmasına və milli həmrəyliyin möhkəmləndirilməsinə xidmət etmişdir.

1991-ci ildə dövlət müstəqilliyinin bərpası ilə Azərbaycan mətbuatı qarşısında yeni imkanlar açıldı. Müstəqil dövlət quruculuğu prosesində azad və peşəkar medianın formalaşdırılması əsas prioritetlərdən birinə çevrildi. Xüsusilə Ümummilli Lider Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışından sonra söz və mətbuat azadlığının inkişafı istiqamətində mühüm islahatlar həyata keçirildi. 1998-ci ildə Azərbaycanda senzuranın ləğv edilməsi milli mətbuat tarixinin ən mühüm hadisələrindən biri hesab olunur. Bu qərar medianın daha sərbəst fəaliyyət göstərməsinə, jurnalistikanın inkişafına və cəmiyyətin obyektiv informasiya ilə təmin olunmasına geniş imkanlar yaratdı.

Bu gün Cənab Prezident İlham Əliyev tərəfindən milli mətbuatın inkişafına xüsusi diqqət və qayğı göstərilir. Medianın maddi-texniki bazasının möhkəmləndirilməsi, jurnalistlərin sosial rifahının yaxşılaşdırılması, informasiya təhlükəsizliyinin təmin olunması və müasir media mühitinin formalaşdırılması istiqamətində ardıcıl dövlət siyasəti həyata keçirilir.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev mətbuatın cəmiyyətdəki rolunu belə qiymətləndirmişdir: “Əlbəttə ki, mətbuatın fəaliyyəti hər bir insanı maraqlandırır. İnsanlar bütün məlumatı mətbuatdan alırlar. Ona görə, hər bir ölkədə, o cümlədən Azərbaycanda mətbuat qərəzsiz olmalıdır, çevik, operativ fəaliyyət göstərməlidir, insanları məlumatlarla tam şəkildə təmin etməlidir. Hesab edirəm ki, biz bunu Azərbaycanda görürük. Çünki bu gün Azərbaycan mətbuatı artıq yüksək səviyyəyə qalxıbdır. Mən həm operativlik, həm milli maraqların müdafiə edilməsi sahəsində mətbuatın fəaliyyətini yüksək qiymətləndirirəm.”

Bu dəyərli fikirlər müasir Azərbaycan mediasının əsas fəaliyyət prinsiplərini müəyyən edir. Mətbuatın obyektivliyi, qərəzsizliyi, operativliyi və milli maraqları qoruması dövlətin informasiya təhlükəsizliyinin təmin olunmasında mühüm rol oynayır.

44 günlük Vətən müharibəsi dövründə Azərbaycan mediası informasiya cəbhəsində böyük peşəkarlıq nümayiş etdirdi. Yerli media qurumları operativ məlumatların yayılmasını təmin etdi, saxta xəbərlərin qarşısının alınmasına kömək göstərdi və Azərbaycanın haqlı mövqeyini dünya ictimaiyyətinə çatdırdı. Xarici dillərdə hazırlanan materiallar, reportajlar və analitik yazılar ölkəmizin informasiya siyasətinin uğurla həyata keçirilməsinə mühüm töhfə verdi. Bu dövrdə jurnalistlər peşəkarlıqları və vətənpərvərlik mövqeləri ilə seçildilər.

Müasir dövrdə informasiya texnologiyalarının sürətli inkişafı media sahəsində yeni imkanlarla yanaşı, yeni çağırışlar da yaratmışdır. İnternet media, sosial şəbəkələr və rəqəmsal platformalar xəbərlərin daha sürətlə yayılmasını təmin etsə də, dezinformasiya, saxta xəbərlər və informasiya manipulyasiyası kimi təhlükələri də artırmışdır. Buna görə də peşəkar jurnalistikanın əsas prinsipləri olan doğruluq, obyektivlik, məsuliyyət və etik davranış hər zamankından daha böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Azərbaycan milli mətbuatı bu gün də xalqın maarifləndirilməsi, dövlətçilik ideyalarının təbliği, milli-mənəvi dəyərlərin qorunması və gənc nəslin vətənpərvərlik ruhunda tərbiyə olunması istiqamətində mühüm missiyasını uğurla davam etdirir. Milli mətbuat cəmiyyətlə dövlət arasında etibarlı körpü rolunu oynayır, ictimai rəyin formalaşmasına, demokratik dəyərlərin inkişafına və vətəndaş məsuliyyətinin artırılmasına xidmət edir.

Azərbaycan milli mətbuatının keçdiyi 151 illik şərəfli inkişaf yolu göstərir ki, güclü media güclü dövlətin əsas dayaqlarından biridir. Tarixi ənənələrə söykənən milli mətbuatımız müasir dövrün tələblərinə uyğun inkişaf edərək Azərbaycanın beynəlxalq informasiya məkanında mövqeyinin daha da möhkəmlənməsinə öz töhfəsini verməkdədir.

Hesab edirəm ki, milli mətbuat hər bir dövlətin mənəvi gücünü, milli şüurunu və ictimai inkişaf səviyyəsini əks etdirən ən mühüm sahələrdən biridir. Azərbaycan mətbuatı uzun və şərəfli inkişaf yolu keçərək xalqımızın tarixi yaddaşının qorunmasına, milli-mənəvi dəyərlərin təbliğinə və dövlətçilik ənənələrinin möhkəmlənməsinə əvəzsiz töhfələr vermişdir. Bu gün informasiya əsrində hər bir media nümayəndəsinin üzərinə daha böyük məsuliyyət düşür. Doğru, obyektiv və operativ informasiya cəmiyyətin inkişafının əsas şərtlərindən biridir. İnanıram ki, milli mətbuatımız zəngin tarixi irsinə və peşəkar ənənələrinə sadiq qalaraq bundan sonra da Azərbaycan dövlətinin inkişafına, milli maraqların qorunmasına, vətəndaş cəmiyyətinin möhkəmlənməsinə və gənc nəslin vətənpərvərlik ruhunda formalaşmasına mühüm töhfələr verməyə davam edəcəkdir. Mən milli mətbuatımızın gələcəyinə böyük inamla baxır və onun ölkəmizin tərəqqisi naminə daim inkişaf edəcəyinə inanıram.

Səriyyə Əhmədova

YAP Naxçıvan şəhər təşkilatının ƏPT sədri,

Naxçıvan şəhər 10 saylı körpələr evi-uşaq bağçasının müdiri

Paylaş:

Baxılıb: 68 dəfə