Azərbaycanın sənaye inkişafında yeni mərhələ: dağ-mədən və metallurgiya qarşısında strateji hədəflər

Bakı:

25 °C

65 %

5 m/s

AZ RU EN

Ana səhifə / Arxiv / Azərbaycanın sənaye inkişafında yeni mərhələ: dağ-mədən və metallurgiya qarşısında strateji hədəflər

Azərbaycanın sənaye inkişafında yeni mərhələ: dağ-mədən və metallurgiya qarşısında strateji hədəflər

24.09.2026 [12:18]

Azərbaycanın son illərdə formalaşdırdığı yeni iqtisadi inkişaf mərhələsinin əsas xüsusiyyətlərindən biri milli resursların daha səmərəli şəkildə iqtisadi dəyərə çevrilməsi, sənaye potensialının genişləndirilməsi və qeyri-neft sektorunda yeni inkişaf istiqamətlərinin yaradılmasıdır. Bu baxımdan dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair 2027–2030-cu illər üçün Dövlət Proqramı yalnız ayrı-ayrı istehsal layihələrini əhatə edən sənəd deyil, Azərbaycanın mineral-xammal potensialının müasir sənaye imkanlarına çevrilməsinə hesablanmış strateji yanaşmadır. Sentyabrın 22-də Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə keçirilən müşavirədə bu istiqamətdə qarşıda duran əsas vəzifələr geniş müzakirə olunub.

Prezident İlham Əliyevin çıxışında dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin ölkə iqtisadiyyatı, xüsusilə qeyri-neft sektorunun inkişafı üçün perspektivli sahə olduğu vurğulanıb. Dövlət başçısının yanaşmasında diqqət çəkən əsas məqam təbii ehtiyatların yalnız hasilatı ilə kifayətlənməmək, onların ölkə daxilində daha geniş emalını təmin etmək və xammaldan son məhsula qədər bütöv istehsal zənciri yaratmaqdır. Məhz bu yanaşma sahənin gələcək inkişafının iqtisadi mahiyyətini müəyyən edir. Söhbət mövcud resurslardan daha çox istifadə etməkdən deyil, həmin resursların ölkə iqtisadiyyatına daha böyük əlavə dəyər gətirməsini təmin etməkdən gedir.

Bu yanaşma Azərbaycanın sənaye siyasətinin məntiqi davamı kimi də qiymətləndirilə bilər. Xammalın hasilatı, zənginləşdirilməsi, emalı və hazır məhsula çevrilməsi mərhələlərinin ölkə daxilində qurulması istehsal zəncirinin dərinləşdirilməsinə imkan yaradır. Bununla yanaşı, belə bir sənaye modeli nəqliyyat, logistika, enerji, tikinti, xidmət və digər əlaqəli sahələrin inkişafına da yeni imkanlar açır. Beləliklə, dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin inkişafı yalnız bir sahənin genişləndirilməsi deyil, bütövlükdə sənaye iqtisadiyyatının daha şaxəli və dayanıqlı qurulması məsələsidir.

Dövlət Proqramının mühüm xüsusiyyətlərindən biri də mineral resursların iqtisadi dövriyyəyə cəlb edilməsinin regionların inkişafı ilə əlaqələndirilməsidir. Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində mövcud olan təbii ehtiyatların müasir texnologiyalar əsasında öyrənilməsi və emal imkanlarının genişləndirilməsi yerli iqtisadi fəallığın artmasına, yeni məşğulluq imkanlarının yaranmasına və sənaye infrastrukturunun inkişafına təsir göstərə bilər. Bu baxımdan Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun mineral-xammal potensialının araşdırılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə geoloji kəşfiyyatın genişləndirilməsi və mövcud resursların müasir yanaşmalarla qiymətləndirilməsi həmin ərazilərin iqtisadi potensialının daha dolğun şəkildə üzə çıxarılmasına xidmət edir.

Metallurgiyanın inkişafı da bu prosesin mühüm istiqamətlərindən biridir. Qara və əlvan metallurgiya üzrə istehsal imkanlarının genişləndirilməsi, mövcud yataqların daha səmərəli işlənməsi və yeni emal güclərinin yaradılması Azərbaycanın sənaye strukturunda yeni dəyər zəncirlərinin formalaşmasına şərait yaradır. Burada əsas məsələ ayrı-ayrı müəssisələrin fəaliyyətinin genişləndirilməsi ilə məhdudlaşmır. Məqsəd bir-birini tamamlayan istehsal sahələrinin vahid sistem daxilində inkişaf etdirilməsi və ölkənin xammal potensialının daha yüksək iqtisadi nəticəyə çevrilməsidir.

Dövlət Proqramında özəl sektorun və investisiya imkanlarının prosesə daha fəal cəlb olunması da diqqət çəkən istiqamətlərdəndir. Dövlətin strateji planlaşdırma və tənzimləyici rolu ilə yanaşı, özəl təşəbbüsün, müasir texnologiyaların və yeni maliyyə imkanlarının səfərbər edilməsi sahənin inkişaf tempinə təsir göstərə bilər. Bu baxımdan proqramın həyata keçirilməsi dövlət və özəl sektor arasında əməkdaşlığın genişlənməsi üçün də yeni imkanlar formalaşdırır.

Sənaye inkişafının miqyası artdıqca ekoloji məsuliyyətin əhəmiyyəti də artır. Prezident İlham Əliyevin çıxışında təbii sərvətlərin səmərəli istifadəsi ilə yanaşı, ətraf mühitin qorunmasına xüsusi diqqət yetirilməsi bunu bir daha göstərir. Dağ-mədən layihələrinin müasir texnologiyalar əsasında həyata keçirilməsi, ekoloji ekspertizanın yüksək səviyyədə aparılması və təbiətin qorunması iqtisadi inkişafın ayrılmaz şərtlərindən biri kimi müəyyənləşdirilir. Bu yanaşma sənayeləşmənin yalnız iqtisadi nəticələrini deyil, onun uzunmüddətli ekoloji məsuliyyətini də nəzərə alır.

Prezident İlham Əliyevin 23 sentyabr 2026-cı il tarixli Sərəncamı ilə Dövlət Proqramının təsdiqlənməsi isə müşavirədə müəyyənləşdirilən istiqamətlərin konkret icra çərçivəsinə keçirildiyini göstərir. Proqram üzrə tədbirlərin əlaqələndirilməsi və icrasına nəzarətin təmin olunması, həmçinin həyata keçirilən işlərin monitorinqi və qiymətləndirilməsi üçün müvafiq mexanizmlərin müəyyənləşdirilməsi qarşıya qoyulan məqsədlərin sistemli şəkildə reallaşdırılmasına xidmət edir.

Dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair Dövlət Proqramının əsas mahiyyəti Azərbaycanın təbii sərvətlərinə yeni iqtisadi baxışın formalaşdırılmasında ifadə olunur. Bu baxışda xammalın sadəcə hasil olunması deyil, onun ölkə daxilində emal edilərək daha yüksək əlavə dəyər yaradan məhsula çevrilməsi əsas yer tutur. Beləliklə, mineral resurslar sənaye inkişafının, yeni istehsal imkanlarının və iqtisadi fəallığın mühüm dayaqlarından birinə çevrilir.

Prezident İlham Əliyevin müşavirədə müəyyən etdiyi strateji xətt Azərbaycanın sənaye siyasətində yeni mərhələnin məzmununu aydın şəkildə ortaya qoyur. Qarşıdakı dövrdə əsas hədəf mövcud resurs potensialını müasir texnologiyalar, emal imkanları və investisiya fəallığı ilə birləşdirərək daha güclü sənaye zənciri yaratmaqdır. Bu istiqamətdə ardıcıl və sistemli fəaliyyət Azərbaycanın qeyri-neft sektorunun inkişafına, regionların iqtisadi potensialının genişlənməsinə və milli resursların daha yüksək iqtisadi dəyərə çevrilməsinə yeni imkanlar yarada bilər.

Anar Məmmədov

YAP Gədəbəy rayon təşkilatının əməkdaşı

Paylaş:

Baxılıb: 130 dəfə