“Mediasiya haqqında” Qanun məhkəmə-hüquq sistemində çox ciddi yeniliklərə yol açacaq

Bakı:

22 °C

68 %

3 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Sosial / “Mediasiya haqqında” Qanun məhkəmə-hüquq sistemində çox ciddi yeniliklərə yol açacaq

“Mediasiya haqqında” Qanun məhkəmə-hüquq sistemində çox ciddi yeniliklərə yol açacaq

09.04.2019 [09:34]

Bu Qanunun qəbulu mübahisələrin, məhkəmə predmeti olan halların ənənəvi yolla həlli ilə yanaşı, alternativ həllinə imkan verəcək
Ölkəmizdə uğurla reallaşdırılan islahatlar bütün digər sahələrdə olduğu kimi, məhkəmə-hüquq sisteminin də fəaliyyətinin genişləndirilməsi, hüquq sahəsində mühüm uğurların əldə olunmasını şərtləndirir. Bununla bağlı görülən işlər, qəbul olunan qərarlar Azərbaycanda vətəndaş hüquq və azadlıqlarının daha etibarlı şəkildə qorunmasına da əsaslı töhfələr verir. Bu mənada, cari ilin aprel ayının 3-də Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən imzalanan “Mediasiya haqqında” Azərbaycan Respublikasının 2019-cu il 29 mart tarixli 1555-VQ nömrəli Qanununun tətbiqi barədə Fərman da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Qeyd edək ki, “Mediasiya haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ölkə Konstitusiyasının 94-cü maddəsinin I hissəsinin 10-cu və 12-ci bəndlərinə uyğun olaraq, mübahisələrin alternativ həlli üsullarından olan mediasiyanın təşkili sahəsində ictimai münasibətlərin tənzimlənməsini, mediasiyanın məqsədlərini, prinsiplərini, həyata keçirilməsi qaydalarını və mediatorların statusunu müəyyən edir.
Mediasiya tərəflər arasında münaqişə səviyyəsinin azaldılması və onları razı salacaq şəkildə mübahisənin həllini təmin etmək məqsədini daşıyır
5 fəsil, 39 maddədən ibarət olan “Mediasiya haqqında” Qanuna əsasən, mediasiya haqqında qanunvericilik Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasından, bu Qanundan, digər normativ hüquqi aktlardan, habelə Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrdən ibarətdir. O cümlədən mediasiyanın tətbiq sahəsi mülki işlər və iqtisadi mübahisələr (xarici elementli mübahisələr də daxil olmaqla), ailə münasibətlərindən irəli gələn mübahisələr, əmək münasibətlərindən irəli gələn mübahisələr, inzibati hüquq münasibətlərindən irəli gələn mübahisələr üzrə müəyyənləşdirilib. Mediasiya tərəflər arasında münaqişə səviyyəsinin azaldılması və onları razı salacaq şəkildə mübahisənin həllini təmin etmək məqsədini daşıyır. Mediasiyanın prinsipləri isə könüllülük, tərəflərin hüquq bərabərliyi və əməkdaşlığı, mediatorların qərəzsizliyi və müstəqilliyi, mediasiya prosesinə müdaxilənin yolverilməzliyi, konfidensiallıq kimi şərtləri özündə birləşdirir. Bundan başqa, Qanunda əks olunduğu kimi, mediasiya könüllü xarakter daşıyır və tərəflər mediatorun seçilməsində sərbəstdirlər. Proses tərəflərin qarşılıqlı razılığı ilə bağlanan “mediasiya prosesinin tətbiqi barədə müqavilə” əsasında həyata keçirilir. Mediasiya zamanı tərəflər öz mülahizələrinə əsasən maddi və prosessual hüquqlarından istifadə edirlər, habelə tələblərinin həcmini artırmaq və ya azaltmaq, mediasiyanın istənilən mərhələsində mediasiyadan imtina etmək hüquqlarına malikdirlər. Həmçinin Qanunda göstərilir ki, tərəflərin hüquq bərabərliyi və əməkdaşlığı əsas prinsiplərdən biri kimi müəyyənləşdirilir. Belə ki, tərəflər mediasiya zamanı bütün məsələlərdə, o cümlədən mediatorun seçilməsində bərabər hüquqlardan istifadə edirlər və bərabər vəzifələr daşıyırlar. O cümlədən tərəflər mediasiyanın məqsədləri naminə əməkdaşlıq etməli və qarşılıqlı şəkildə fəaliyyət göstərməlidirlər. Öz növbəsində mediasiya da mübahisənin həllində tərəflərin əməkdaşlığına, habelə ünsiyyət və danışıqlara əsaslanır.
Mediasiyanı həyata keçirən təşkilat isə mediasiyanın inkişaf etdirilməsi və təkmilləşdirilməsi məqsədilə mediasiya xidmətlərinin marketinqini və Qanunda əks olunan digər tədbirlər həyata keçirən hüquqi şəxs hesab olunur. Mediasiya təşkilatlarının, mediatorların və mediasiya təlimi qurumlarının siyahısının müəyyən edilməsi məqsədi ilə isə Mediasiya Şurası tərəfindən mediasiya reyestri aparılır. Qanuna əsasən, Mediasiya Şurası “Mediasiya haqqında” Qanunun müvafiq maddəsində nəzərdə tutulmuş funksiyaların həyata keçirilməsi məqsədilə yaradılan və fəaliyyətini özünüidarəetmə prinsipi üzrə həyata keçirən qeyri-kommersiya hüquqi şəxs sayılır. Qurum mediasiya sahəsində tənzimləməni və nəzarəti həyata keçirir. Mediasiya prosesi nəticəsində razılığa gəlmiş tərəflər arasında isə barışıq sazişi imzalanır ki, əgər sazişdə ayrı şərt nəzərdə tutulmayıbsa, bu sənəd imzalandığı gündən tərəflər üçün məcburi xarakter daşıyır.
Mediasiya mübahisələrin həlli prosesini sadələşdirir, hər hansı məsələ ilə bağlı ümumi ictimai razılığı təmin edir
Qeyd edilməlidir ki, Prezident Fərmanı ilə təsdiq olunan bu Qanun məhkəmə-hüquq sistemində çox ciddi yeniliklərə yol açacaq və ümumilikdə mübahisələrin, məhkəmə predmeti olan halların ənənəvi yolla həlli ilə yanaşı, alternativ həllində mühüm rol oynayacaq. Mediasiya hazırda dünyada aktualdır və bunu zəruri edən bir çox səbəblər var. Belə ki, qeyd edilən mediasiya prosesində iştirak edən mediatorlar cəmiyyət tərəfindən qəbul edilən şəxslər olacaqlar və bu da hər hansı mübahisələrin ədalətli, tərəflərin qarşılıqlı razılığı əsasında həllində mühüm rol oynayacaq. Qanunla nəzərdə tutulan mühüm komponentlər bütövlükdə mübahisələrin həllində yeni bir mərhələ yaradacaq.
Vurğulanmalıdır ki, mediasiya mübahisələrin həlli prosesini də sadələşdirir, hər hansı məsələ ilə bağlı ümumi ictimai razılığı təmin edir. Yəni məhkəmədə mübahisələrin həlli birbaşa qanunla tənzimlənirsə, burada vətəndaşların qarşılıqlı razılaşması əsas götürülür. Belə demək mümkündürsə, mediasiya institutunda qanun prosesə diktə etmir və qarşılıqlı olaraq tərəflərin razılığı əsas sayılır. Ən əsası isə, bu proses vətəndaşlar arasında ümumi etimadın artmasında mühüm rol oynayır.
Pərviz SADAYOĞLU

Paylaş:

Baxılıb: 559 dəfə