“Uşaq oyunu”, yoxsa “ölüm oyunu”?

Bakı:

27 °C

53 %

6 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Sosial / “Uşaq oyunu”, yoxsa “ölüm oyunu”?

“Uşaq oyunu”, yoxsa “ölüm oyunu”?

06.10.2023 [11:46]

Bu gənclər cəzalandırılmalıdırlar

Günel ABBAS

Son vaxtlar dünyada adrenalin həvəskarı olan yeniyetmələrin sayı artır. Onlar özlərindən yeni və təhlükəli oyun növləri kəşf edərək zamanlarını belə “səmərəli” keçirirlər. Ötən günlərdə sosial şəbəkələrdə bu cür oyunlara maraq göstərən və həm özlərinin, həm də ətrafdakıların həyatını təhlükəyə atan gənclərin videogörüntüləri müzakirələrə səbəb olub. Onların bu təhlükəli hərəkətləri qınaqla qarşılanıb və tez zamanda geniş auditoriyaya çatıb.

Yeri gəlmişkən, sosial şəbəkələrdə “ölüm oyunu” adı ilə paytaxtın Qaradağ rayonu Lökbatan qəsəbəsində təpəlikdən kənar dairəvi yola təkər atılmasını əks etdirən həmin görüntülər tez zamanda araşdırılıb. Polis əməkdaşları tərəfindən hərəkət iştirakçılarının həyatına və əmlakına real təhlükə yaradan şəxslər müəyyən ediliblər. Həmin əməli törədən şəxslər - 2006-cı il təvəllüdlü Həsənov Sədrəddin və 2007-ci il təvəllüdlü Hüseynli Pünhan saxlanılaraq polis orqanına gətiriliblər. Qeyd edək ki, faktla bağlı araşdırma aparılır və araşdırmanın nəticəsindən asılı olaraq ictimai təhlükəli əmələ hüquqi qiymət veriləcək.

Yeniyetmələrdə adrenalin həvəsinin səbəbləri

Məlumdur ki, bütün hadisələrin alt qatlarında müəyyən səbəblər dayanır. Həmin səbəblər zaman keçdikcə fərdlərə, xüsusilə yetkinlik yaşına çatmamış uşaq və gənclərə mənfi təsir göstərə bilir. Hətta bəzən xoşagəlməz nəticələr ortaya çıxarır.

Psixoloq Gülnar Orucova “Yeni Azərbaycan”a açıqlamasında bildirib ki, yeniyetmələrdə həyata baxış fərqlidir: “Yəni digər yaşlarda, məsələn, daha irəliləyən yaşlarda fərqli olur. Amma yeniyetmələrdə fərqli olur. Yeniyetmələr hər zaman özlərini böyümüş kimi göstərməyə çalışırlar. İstəyirlər ki, mən böyümüşəm mesajını ötürsünlər. Bəzən valideyn bu “mən böyümüşəm” mesajını qəbul eləmir. Belə olanda isə başqa şeylər baş verir, özünü olduğu mühitdə təsdiq eləməyə çalışır və burada artıq təhlükəli oyunlara, təhlükəli işlərə, zərərli vərdişlərə yiyələnə bilir. Bəzən müşahidə edirik ki, azadlığı valideyn övlada müəyyən zaman kəsiyində vermir. Ona davamlı özünə tabe olduğunu, sözündən çıxmamasını, icazəsiz heç yerə getməməsini deyir. Uşaq universitetə qəbul olanda artıq azadlıq əldə edir, onda da azadlığı başqa anlayışlarla qarışdırır.

Yeniyetmələrdə “nə istəyirəm edəcəm” fikri formalaşır. Amma uşaqlar, yeniyetmələr başa düşmür ki, azadlıq istədiyini etmək deyil, etiraz etmə haqqıdır. Bəzən yeniyetmələr adrenalini yaşamaq üçün müxtəlif zərərli vərdişlərdən istifadə edirlər. İçki içirlər, siqaret çəkirlər, müxtəlif narkotik dərmanlardan, vasitələrdən istifadə edirlər. Bəziləri avto xuliqanlıq eləyirlər. Hətta bəzi hallarda ağılasığmaz hərəkətlər eləyirlər, özlərini təhlükəyə atırlar. Son vaxtlarda da yeniyetmələrin yolda təhlükəsizliyi pozmaları ilə bağlı videoları yayılıb. Onlar bu qaydaları pozduqları üçün bir-birini alqışlayırlar. Ancaq bu alqışlanacaq durum deyil. Bu həmin halda sürücünü məsuliyyətə sala bilər, digər insanların həyatı təhlükə altına girə bilər.

Özgüvən əskikliyi, ailədaxili problemlər

Bu cür adrenalin gənclərdə özgüvən əskikliyinin olmasından xəbər verir, bu da ailədə həmin övlada dəyər verilməməkdən irəli gəlir. Çünki ailədə ona dəyər verilsə, o, belə bəsit hərəkətlərlə özünü təsdiq etməyə çalışmaz. Psixoloji durumu, öz güvəni aşağı olduğuna görə, davamlı olaraq ətrafdakı insanlar tərəfindən alqışlanmaq istəyi bu vəziyyətləri yaradır. Məsləhətlidir ki, belə yeniyetmələrin valideynləri psixoloqa müraciət etsinlər və nəinki yeniyetmələr, valideynlər də psixoloji yardım alsınlar. Çünki bu gün yeniyetmələrin problemi ailələrindən qaynaqlanır və keçmişə bağlı travmalarından qaynaqlanır. O baxımdan valideynlər çalışmalıdır ki, övladlarına dəyər verə bilsinlər”.

Hüquqşünas Mehman Muradlının sözlərinə görə, hadisə zamanı törədilən əməllər, inzibati xətaların xırda xuliqanlığından hesab olunur: “Bu zaman 50 manat cərimənin tətbiqi nəzərdə tutulub. Təhlükəli hərəkətlərə görə, həmin 50 manat cərimə yetərli olmayanda 15 sutkaya kimi inzibati həbs də nəzərdə tutula bilər. Amma hesab edirəm ki, bu yeniyetmələrə 15 sutka inzibati həbs maksimum həddə verilməlidir. Yəni digərlərinə də dərs olsun ki, bu cür qanun pozuntusuna yol vermək olmaz. Çünki nəticə tamam fərqli ola bilərdi. Trasda normal sürətlə gedən avtomobillərə maneə yarada bilərdi və maneə nəticəsində hər hansı bir yol nəqliyyat hadisəsi baş verə bilərdi. Hətta hadisələr ölümlə də nəticələnə bilərdi. Məhz bu səbəbdən hesab edirəm ki, 15 sutka inzibati həbs gələcəkdə belə hadisələrin önlənməsi baxımından lazımlıdır”.

Paylaş:

Baxılıb: 595 dəfə