Heydər Əliyev
yeni azerbaycan logo
Bakı:
11 °C
82 %
11 m/s
Əlaqə
AZ RU EN

Ana səhifə / Dünya / Alimlər: Süd Yolunun mərkəzində qəribə kimyəvi aktivlik müşahidə olunur

Alimlər: Süd Yolunun mərkəzində qəribə kimyəvi aktivlik müşahidə olunur

12.03.2025 [21:54]

Alimlər Süd Yolu qalaktikasının mərkəzində qəribə kimyəvi aktivlik aşkar ediblər ki, bu da qaranlıq maddənin naməlum növünün mövcudluğundan xəbər verə bilər.

AZƏRTAC “Physical Review Letters” jurnalında dərc edilən araşdırmaya istinadla xəbər verir ki, sirli enerjili proseslərin əvvəllər düşünüldüyündən daha yüngül olan qaranlıq maddə hissəciklərinin toqquşması nəticəsində baş verə biləcəyi bildirilir.

Qaranlıq maddə Kainatın əsas sirlərindən biridir. O, gözəgörünməzdir, adi maddə ilə qarşılıqlı təsir göstərmir, amma kosmosun ümumi kütləsinin 85 faizini təşkil etdiyi təxmin edilir. Alimlər çoxdandır ki, onun kütləvi hissəciklərdən (WIMP) ibarət olduğuna inanırdılar, lakin yeni məlumatlar bir-biri ilə toqquşan və yüklü hissəciklərin axınlarını yaradan işıq hissəciklərinin mövcudluğuna işarə edir.

Qalaktikanın mərkəzində astronomlar uzun müddətdir müsbət yüklü hidrogen buludlarını müşahidə ediblər. Onlar bu anomaliyanı hələ də izah edə bilmirlər. Hidrogen normal olaraq neytraldır, lakin hansısa bir element elektronları ondan çıxarır. Təhlil göstərir ki, bir növ enerji mənbəyi buludda daim aktivdir və ionlaşma prosesini dəstəkləyir.

Əvvəllər alimlər bunun səbəbinin kosmik şüalar - Kainata nüfuz edən sürətli və enerjili hissəciklər ola biləcəyi versiyasını irəli sürürdülər. Bununla belə, tədqiqatçılar indi belə qənaətə gəliblər ki, enerji mənbəyi kosmik şüalardan daha yavaş hərəkət edir və indiyədək şübhəli bilinən qaranlıq maddə hissəciklərindən daha az kütləyə malikdir.

Alimlər hidrogenin qeyri-adi ionlaşması prosesindən əlavə qeyd edirlər ki, yeni fərziyyə qalaktikanın mərkəzindəki digər sirli hadisələri izah edə bilər. Məsələn, 511 keV enerjili xüsusi şüalanma uzun müddətdir qeydə alınıb, amma onun mənşəyi hələ də məlum deyil.

Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, Süd Yolunun mərkəzindəki kimyəvi proseslərin tədqiqi qaranlıq maddənin axtarışında yeni yol aça bilər. Nadir hissəciklərin toqquşmalarını tutmağa çalışan Yer əsaslı təcrübələrdən fərqli olaraq, qalaktikanın Mərkəzi Molekulyar Zonasının müşahidələri bizə real vaxt rejimində qaranlıq maddənin mümkün əlamətlərini görməyə imkan verir.

Paylaş:
Baxılıb: 313 dəfə

Xəbər lenti

Hamısına bax

Sosial

Ayrı-ayrı yerlərdə şimşək çaxacaq, dolu düşəcək– XƏBƏRDARLIQ

02 May 22:45

Analitik

Cənubi Qafqaza qarşı hibrid plan…

02 May 21:56

Dünya

Braziliyada güclü yağışlar və daşqınlar nəticəsində ölənlər var

02 May 20:42

Dünya

İsveçdə çoxsaylı bal saxtakarlığı halları aşkar edilib

02 May 19:34

Dünya

Türkiyədə Avropa Parlamentinin ikili standartlarına qarşı tənqidlər artıb

02 May 18:36

Sosial

Sabah hava əsasən yağmursuz olacaq - Proqnoz

02 May 17:36

Hadisə

Ucuz qiymətə mebel satışı adı altında sosial şəbəkələrdə dələduzluq edən şəxs saxlanılıb

02 May 16:29

Mədəniyyət

Heydər Əliyev Mərkəzində “İz” sənədli filminin nümayişi olub

02 May 15:17  

Sosial

Baş Dövlət Yol Polisi İdarəsi həftəsonu yollardakı vəziyyətlə bağlı xəbərdarlıq edib

02 May 14:22

İdman

Bakı bulvarında yelkən yarışına start verilib

02 May 13:31

Mədəniyyət

Milli mədəniyyətə qayğı siyasətində ardıcıllıq...

02 May 12:39

Gündəm

Avropada birinci!

02 May 11:59  

Gündəm

Azərbaycan qlobal iqlim çağırışlarına qarşı birgə mübarizənin fəal iştirakçısıdır

02 May 11:32

Siyasət

Parlamentin iclasında...

02 May 11:18

İqtisadiyyat

Kiçik və orta biznesin ÜDM-də payı artır

02 May 10:53

Gündəm

1942-ci ildən başlayan yol...

02 May 10:35

İqtisadiyyat

“Yaşıl iqtisadiyyat” quruculuğuna töhfə

02 May 10:17

Analitik

Okampo və Borrelin gizli “Karapetyan əməliyyatı”...

02 May 09:56

Analitik

Boğazlar bağlanarsa...

02 May 09:30

Sosial

Söz azaddırsa, cəmiyyət güclüdür...

02 May 09:16

Ədəbiyyat

Balaca Buker

02 May 08:54

Ədəbiyyat

Şənbə üçün nəzm

02 May 08:31  

Dünya

Media: Pakistan LNG çatışmazlığı səbəbindən 4700 MVt gücündə elektrik enerjisinə ehtiyac duyur

01 May 23:49

İqtisadiyyat

bp: Ötən rüb “Şəfəq” layihəsi üzrə tikinti işləri qrafikə uyğun irəliləyib

01 May 23:20

Sosial

Biləsuvarda avtomobilə baxış zamanı 200 kiloqramdan artıq at əti aşkarlanıb

01 May 22:46  

Xəbər lenti

Bakı Olimpiya Stadionunda WUF13 Media Mərkəzi fəaliyyət göstərəcək

01 May 22:19

Siyasət

Azərbaycan QHT-ləri Ermənistana gedən Avropa liderlərinə açıq məktub yazıb

01 May 22:07

Dünya

Pekin Vaşinqtonun yeni telekommunikasiya məhdudiyyətlərinə cavab tədbirləri görəcək

01 May 21:55

Hadisə

Külli miqdarda narkotik vasitənin ölkə ərazisinə keçirilməsinin qarşısı alınıb

01 May 21:23

İqtisadiyyat

ABŞ neft ehtiyatlarından 17,5 milyon barel istifadə edib

01 May 20:42

Mədəniyyət

İşğaldan azad olunmuş ərazilərdə 575 tarixi abidənin vəziyyəti qiymətləndirilib

01 May 20:17

Maraqlı

Qəhvə ilə limon qarışığının arıqlamağa təsiri açıqlandı

01 May 19:50

Dünya

BMT xəbərdarlıq edir: Reklamda süni intellektdən istifadə dezinformasiya böhranını dərinləşdirə bilər

01 May 19:23

Dünya

Niderlandda vəliəhd şahzadəyə qarşı sui-qəsd planında şübhəli bilinən şəxs saxlanılıb

01 May 18:25

Dünya

ABŞ Avropada təxminən 80 min hərbçi yerləşdirib

01 May 17:32

Gündəm

Prezident İlham Əliyev Bakının İslam Səfərli küçəsinin yenidənqurmadan sonra açılışında iştirak edib

01 May 16:55  

Dünya

Gənclərin 30 faizi unutqanlıqdan əziyyət çəkir - Şok statistika

01 May 16:55

Maraqlı

Yapon alimləri ürəyin qocalmasını ləngitməyin yolunu tapıblar

01 May 16:39

YAP xəbərləri

Əbədiyyətə qovuşan ömrün 103-cü baharı

01 May 15:50  

Dünya

Fitch: ABŞ-nin dövlət büdcəsinin kəsiri ÜDM-in 7,9 faizinə çata bilər

01 May 15:22

Siyasət

Diplomatik korpusun nümayəndələri Xankəndi Zəfər parkına gəliblər

01 May 14:53  

Siyasət

Diplomatik korpusun nümayəndələri Xocalı Soyqırımı Memorialında olublar

01 May 14:52  

YAP xəbərləri

Dövlət və idmanın vəhdəti

01 May 14:52

Mədəniyyət

Vatikanda Heydər Əliyev Fondu ilə birgə layihələrin təqdimatına həsr olunan tədbir keçirilib

01 May 14:50  

Dünya

Vaşinqtonda məktəbdə bıçaqlı hücum olub, azı beş nəfər yaralanıb

01 May 14:45

Dünya

“Telegraph”: NATO ABŞ qoşunlarının Almaniyadan çıxarılmasını müzakirə etmir

01 May 14:17

İdman

FIFA prezidenti: İran 2026-cı il Dünya Kubokunda iştirak edəcək

01 May 13:52

Hərbi

Hərbi qulluqçular şəxsi jetonla təmin ediləcəklər

01 May 13:47

Sosial

Gömrük Məcəlləsində rəqəmsallaşma və islahatlar genişlənir

01 May 13:45

Sosial

Metroda və avtobusda ödənişə görə “ardıcıl vəsait çıxılması” hallarına aydınlıq gətirilib

01 May 13:41

Dünya

Berlin: ABŞ qoşunlarının Almaniyadan çıxarılması gözlənilmir

01 May 13:25

Gündəm

Ədalət Fərəcov 2-ci dərəcəli "Əmək" ordeni ilə təltif edilib

01 May 13:19

Siyasət

Azərbaycan Milli QHT Forumu fəaliyyətinə və planlarına dair ictimai hesabatla çıxış edib

01 May 13:19

Sosial

Parlament əməkhaqqında gender bərabərliyi dəyişikliklərini təsdiqləyib

01 May 13:18

Dünya

Böyük Britaniyada terror təhlükəsi səviyyəsi artırılıb

01 May 12:58

YAP xəbərləri

Güləşçilərimizin şanlı uğuru: Ölkə başçısının dəstəyi ilə idmaçılarımız Tiranada tarix yazdılar

01 May 12:53

Sosial

Sabah 26 dərəcə isti olacaq

01 May 12:42

İqtisadiyyat

“Şahdəniz”in əməliyyat və əsaslı xərcləri açıqlanıb

01 May 12:41

Sosial

Bu gündən ölkə ərazisindəki bütün su hövzələrində sənaye məqsədilə balıq ovu qadağan edilir

01 May 12:40

Sosial

NİİM “toy karvanları”nda iştirak edən sürücülərə müraciət edib

01 May 12:39

Siyasət

Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsinin prezidenti Azərbaycan-Ermənistan sülh gündəliyi barədə məlumatlandırılıb

01 May 12:32

Sosial

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

01 May 12:29

Siyasət

Milli Məclisin qərarı: Avropa Parlamenti ilə bütün istiqamətlər üzrə əməkdaşlıq əlaqələri dayandırılır

01 May 12:26

Dünya

ABŞ İtaliya və İspaniyadakı qoşunlarının sayını azalda bilər

01 May 12:21

Siyasət

Siyasi məsləhətləşmələr...

01 May 11:42  

Siyasət

Avropa İttifaqının səfiri Xarici İşlər Nazirliyinə çağırılıb, etiraz notası təqdim edilib

01 May 11:27

MEDİA

Bakıda “İctimai proseslər media müstəvisində” mövzusunda III Forum keçirilir

01 May 11:24  

Gündəm

13-cü görüş...

01 May 11:17

Siyasət

Milli Məclis 8 məsələnin müzakirəsinə başlayıb

01 May 11:07

Analitik

Britaniya Kralı Trampla zarafat etmədi ki... Onu tarixi faktla sərrast vurdu... Hələ 6 il əvvəl İlham Əliyev isə... - Aydın QULİYEV yazır...

01 May 11:01

Arxiv
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31
phone

E-qəzet

phone

Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyi