Şuşa Bəyannaməsi: Azərbaycan–Türkiyə Müttəfiqliyinin Strateji Yol Xəritəsi

Bakı:

25 °C

60 %

2 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Arxiv / Şuşa Bəyannaməsi: Azərbaycan–Türkiyə Müttəfiqliyinin Strateji Yol Xəritəsi

Şuşa Bəyannaməsi: Azərbaycan–Türkiyə Müttəfiqliyinin Strateji Yol Xəritəsi

12.06.2026 [09:42]

2021-ci il iyunun 15-də Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı Şuşada imzalanmış “Azərbaycan Respublikası ilə Türkiyə Respublikası arasında müttəfiqlik münasibətləri haqqında Şuşa Bəyannaməsi” müasir dövrdə Azərbaycan–Türkiyə münasibətlərinin ən mühüm siyasi sənədlərindən biri kimi tarixə düşmüşdür. Bu sənəd iki qardaş dövlət arasında mövcud olan strateji tərəfdaşlıq münasibətlərini yeni mərhələyə yüksəltməklə yanaşı, regionun gələcək siyasi və geosiyasi inkişaf istiqamətlərini müəyyənləşdirən mühüm amilə çevrilmişdir.

Azərbaycan və Türkiyə arasında münasibətlər təkcə dövlət maraqlarına deyil, ortaq tarixə, dilə, mədəniyyətə və milli-mənəvi dəyərlərə əsaslanır. Məhz buna görə də iki ölkə arasındakı əlaqələr klassik diplomatik münasibətlər çərçivəsini aşaraq xüsusi müttəfiqlik xarakteri qazanmışdır. Ümummilli lider Heydər Əliyevin “Bir millət, iki dövlət” prinsipi uzun illərdir ki, Azərbaycan–Türkiyə münasibətlərinin əsas ideoloji dayağı kimi çıxış edir. Türkiyə Respublikasının qurucusu Mustafa Kamal Atatürkün Azərbaycan haqqında söylədiyi fikirlər isə bu qardaşlığın tarixi köklərinin nə qədər dərin olduğunu göstərir.

Şuşa Bəyannaməsinin imzalandığı məkanın seçilməsi də xüsusi siyasi və mənəvi məna daşıyır. Şuşa təkcə Azərbaycanın qədim mədəniyyət mərkəzlərindən biri deyil, həm də xalqımızın milli yaddaşında xüsusi yer tutan şəhərdir. 2020-ci ildə Vətən müharibəsində əldə edilən şanlı Qələbədən sonra Şuşanın azadlığı Azərbaycanın dövlətçilik tarixinin ən mühüm hadisələrindən biri kimi qiymətləndirilir. Məhz belə bir şəhərdə müttəfiqlik sənədinin imzalanması Azərbaycanın güclənən beynəlxalq mövqeyinin və regionda yaranmış yeni reallıqların təsdiqi idi.

Şuşa Bəyannaməsi mahiyyət etibarilə Azərbaycan və Türkiyə arasında münasibətlərin bütün istiqamətlər üzrə inkişafını nəzərdə tutur. Sənəddə siyasi əməkdaşlıq, iqtisadi əlaqələr, enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat-kommunikasiya layihələri, müdafiə sənayesi, humanitar sahələr və beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı fəaliyyət məsələləri öz əksini tapmışdır. Bu isə onu göstərir ki, tərəflər münasibətləri yalnız mövcud səviyyədə saxlamaq deyil, daha da inkişaf etdirmək niyyətindədirlər.

Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlərin milli maraqlarının qorunmasında təhlükəsizlik məsələləri xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Şuşa Bəyannaməsində müdafiə sahəsində əməkdaşlığın geniş yer tutması da təsadüfi deyil. Sənəddə hər iki dövlətin təhlükəsizliyinə və müstəqilliyinə yönəlmiş təhdidlərə qarşı birgə fəaliyyət göstərilməsi ilə bağlı müddəaların yer alması Azərbaycan–Türkiyə münasibətlərinin strateji xarakterini bir daha nümayiş etdirir. Bu əməkdaşlıq regionda sabitliyin möhkəmləndirilməsinə və yeni təhlükəsizlik mühitinin formalaşdırılmasına xidmət edir.

Azərbaycanın Vətən müharibəsində əldə etdiyi tarixi Qələbə regionda yeni geosiyasi vəziyyət yaratmışdır. Müharibədən sonrakı dövrdə əsas vəzifələrdən biri işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası və yenidən qurulması olmuşdur. Türkiyənin bu prosesdə fəal iştirakı qardaş ölkənin Azərbaycana verdiyi dəstəyin daha bir göstəricisidir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən genişmiqyaslı layihələr, yeni yolların, yaşayış məntəqələrinin və sosial infrastrukturun qurulması bölgənin iqtisadi inkişafına mühüm töhfə verir.

Şuşa Bəyannaməsinin diqqətçəkən məqamlarından biri də sənəddə tarixi Qars müqaviləsinə istinad edilməsidir. Bir əsr əvvəl imzalanmış həmin müqavilə regionun siyasi tarixində mühüm rol oynamışdır. Bu baxımdan yüz il sonra Şuşada imzalanan müttəfiqlik sənədi tarixi davamlılığın və siyasi varisliyin mühüm nümunəsi hesab edilə bilər. Bu, eyni zamanda Azərbaycan və Türkiyə münasibətlərinin təsadüfi deyil, möhkəm tarixi əsaslara söykəndiyini göstərir.

Bu gün dünyada və regionda baş verən mürəkkəb siyasi proseslər fonunda Azərbaycan–Türkiyə əməkdaşlığı daha böyük əhəmiyyət kəsb edir. Qlobal çağırışlar, təhlükəsizlik məsələləri, iqtisadi transformasiya və yeni beynəlxalq münasibətlər sistemi iki qardaş dövlət arasında koordinasiyanın daha da gücləndirilməsini zəruri edir. Şuşa Bəyannaməsi məhz bu baxımdan gələcəyə hesablanmış strateji yol xəritəsi kimi çıxış edir.

Sənədin imzalanmasından ötən müddət ərzində Azərbaycan və Türkiyə arasında əlaqələrin dinamik inkişafı onun praktik əhəmiyyətini bir daha təsdiq etmişdir. Siyasi dialoqun genişlənməsi, iqtisadi layihələrin artması, müdafiə sahəsində əməkdaşlığın güclənməsi və beynəlxalq platformalarda qarşılıqlı dəstək münasibətlərin yüksək səviyyədə olduğunu göstərir. Bu əməkdaşlıq təkcə iki ölkənin maraqlarına deyil, bütövlükdə regionda sülhün, sabitliyin və inkişafın təmin olunmasına xidmət edir.

Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan–Türkiyə qardaşlığının hüquqi-siyasi ifadəsi olmaqla yanaşı, Türk dünyasının birliyinin və həmrəyliyinin də mühüm simvoluna çevrilmişdir. Məhz buna görə də bu sənəd gələcək illərdə də iki dövlət arasında münasibətlərin inkişafına istiqamət verən əsas siyasi sənədlərdən biri olaraq qalacaqdır.

Anar Məmmədov,

YAP Gədəbəy rayon təşkilatının əməkdaşı

Paylaş:

Baxılıb: 134 dəfə