Əfsanəyə çevrilən tarixi əmr!

Bakı:

26 °C

51 %

1 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Xəbər lenti / Əfsanəyə çevrilən tarixi əmr!

Əfsanəyə çevrilən tarixi əmr!

13.09.2022 [11:08]

Sakarya Meydan Müharibəsindən 101 il ötür

Müşfiqə BAYRAMLI

Türküz, Cumhuriyetin göğsümüz tunç siperi,

Türke durmak yaraşmaz, Türk önde, Türk ileri!

Ulu öndər Mustafa Kamal Atatürkün “Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır” deyimi ilə əmrini verdiyi Sakarya Meydan Müharibəsinin 101 ili tamam olur. Türkiyə-Yunanıstan müharibələrində Atatürk tərəfindən çox böyük və qanlı döyüş mənasını verən “Melhame-i Kübra”, yəni qan gölü, qan dəryası ifadəsi ilə xatırlanır. Bu müharibəyə Qurtuluş Savaşının dönüş nöqtəsi də deyirlər. Beləcə tarixi əmr əfsanəyə çevrildi. Tarixin gedişatını dəyişən bu zəfər türk xalqının əsarətə imkan verməyəcəyini bir daha dünyaya bəyan etdi.

13 sentyabr 1921-ci ildə 22 gün davam edən Sakarya Meydan Müharibəsi Türk Ordusunun qələbəsi ilə nəticələnib. Sakarya döyüşü “Türklərin zəfəri” kimi tarixə düşüb. Ağır itkilər verən və mübarizə etmək istəyini itirən yunan ordusu geri çəkilmək və Anadolunu işğal etmək istəyindən imtina etmək məcburiyyətində qalıb.

Belə ki, yunan generalı Papulas tərəfindən yunan ordularına Ankaraya hücum əməliyyat əmri verildi. Yunan tərəfi müharibədə qalib gəlsəydi, Türkiyə Böyük Millət Məclisi (TBMM) “Sevr” müqaviləsini qəbul etməli olacaqdı. Digər tərəfdən, 24 diviziyalıq rus əsgəri Qafqazda bu döyüşün nəticəsini gözləməkdə idi. Bir sözlə, döyüşü türklərin uduzması “Sevr” müqaviləsinin asanlıqla tətbiq edilməsi mənasına gəlirdi.

22 gün 22 gecə baş verən qanlı döyüş

Anadolu iqtisadi, hərbi və mənəvi cəhətdən çətin bir dövrdə idi. Türk ordusunun kifayət qədər döyüş sursatı və silahı olmasa da, böyük fədakarlıqla döyüşdən qalib ayrıldı. 22 gün 22 gecə davam edən Sakarya döyüşü 1921-ci il sentyabrın 13-də Sakarya çayının şərqində düşmənin tamamilə məhv edilməsi ilə nəticələndi. Yunanlar üçün geri çəkilməkdən başqa variant qalmamışdı. Geri çəkilərkən türk əhalisinə qarşı etdiyi təcavüzlər, soyğunçuluq nəticəsində 1 milyondan artıq türk evsiz-eşiksiz qaldı. Müharibə ərəfəsində türk ordusu böyük itkilər verdi, neçə-neçə türk əsgəri yaralandı və əsir düşdü. 5713 şəhid öz qanları ilə tarix yazdı.

Yunan ordusunun itkisi isə 3758 ölü, 18955 yaralı, 354 itkin olmaq üzrə cəmi 23007-dir. Fransızlar və italyanlar yunan ordusunun türklərə qarşı uğur qazana bilməyəcəyini gördülər. Beynəlxalq cəmiyyətin (xüsusilə İngiltərənin) Türkiyəyə baxışı dəyişdi və Yunanıstan, arxasındakı İngiltərə dəstəyini itirdi. Bundan sonra İngiltərə Şərqi Aralıq dənizi siyasətinə dəstəklərini geri götürdü. Fransızlar TBMM hökuməti ilə Ankara müqaviləsini imzalayaraq TBMM-nin varlığını qəbul etdi, eləcə də italyanlar işğal etdikləri torpaqlardan tamamilə geri çəkildilər. İngiltərə Yunanıstana verdiyi hərbi dəstəkdən böyük ölçüdə imtina etdi və yalnız siyasi dəstəklə kifayətləndi. Antanta dövlətləri arasında birlik və həmrəylik demək olar ki, sona çatmışdı.

Xüsusilə də, Sakarya döyüşünün qazanılması türk xalqının ümumi döyüşün qazanılacağına olan inamını bərpa etdi. İstanbulda bütün məscidlərdə Sakarya şəhidlərinə dualar oxundu. Türkiyə ordusu 5 mindən çox şəhid versə də, sonda böyük qələbə qazandı.

101 ildir ki, şanlı tarix təntənəli şəkildə qeyd olunur. Sakarya Zəfərin mübarək, Türkiyəm!

Paylaş:

Baxılıb: 698 dəfə