Sülhün və sabitliyin bərpası...

Bakı:

19 °C

88 %

3 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Xəbər lenti / Sülhün və sabitliyin bərpası...

Sülhün və sabitliyin bərpası...

11.08.2023 [10:44]

S.İSMAYILZADƏ

Son dövrlərdə Yaxın Orta Şərqdə sülhün bərpası məsələsi yenidən gündəmə gəlir - burada əsas yeri isə Suriyada əmin-amanlığın yaradılması tutur. Qeyd edək ki, sabitliyin əldə olunması məsələsi artıq Ərəb Liqasının da gündəmində olan məsələdir. Bu ilin may ayının əvvəlində Misirin paytaxtı Qahirədə toplaşan Ərəb Dövlətləri Liqası xarici işlər nazirləri 2011-ci ildən bəri vətəndaş müharibəsi səbəbindən kənarda qalan Suriyanın birliyə qayıtmasına icazə vermişdi. Məhz Səudiyyə Ərəbistanı və Misirin tələbi ilə keçirilən iclasda yekdilliklə qərar qəbul olunmuşdu. “Suriya Ərəb Respublikasının hökumət nümayəndə heyətləri Ərəb Dövlətləri Liqasının iclaslarında iştirak edə biləcək” - qərarda qeyd olunmuşdu. Düzdür, Qətərin timsalında bu qərara bütün ərəb dövlətləri razı olmasa da, sonradan Səudiyyə Ərəbistanının Körfəz ölkəsini razı salma cəhdləri öz bəhrəsini verib. Beləliklə, Suriyanın Ərəb Liqasına qayıdışı ilə bağlı qərar mayın 7-dən qüvvəyə minmişdi.

Xatırladaq ki, Ərəb Liqasının 22 üzvdən 18-i 2011-ci ilin noyabrında dinc etirazları qanla yatırmaq cəhdinə görə Dəməşqin qurumdakı üzvlüyünün dayandırılmsını dəstəkləmişdi. O zaman Suriyadan başqa, Livan və Yəmən qurum üzvlüyü ilə bağlı Suriya hakimiyyətinin lehinə səs vermişdi. İraq bitərəf qalmışdı. Vətəndaş müharibəsi zamanı isə 500 mindən çox insan həlak olmuş, milyonlarla insan öz yurd-yuvasından didərgin düşmüşdü. İlk vaxtlarda ölkənin şimal hissələri rəsmi hakimiyyətin nəzarətindən çıxsa da, 12 illik vətəndaş müharibəsindən sonra ölkədəki nəzarət böyük ölçüdə hakimiyyətin nəzarətinə keçib. Bununla belə problemlər hələ tam həll edilməyib - müxaliflərin və qaçqınların vəziyyəti, həmçinin şimaldakı torpaqlarla bağlı siyasi həll yolları araşdırılır.

Suriyanın da yerləşdiyi Yaxın Orta Şərq məsələsi artıq 30 ildir siyasi güclərin əsas “müzakirə predmeti” kimi çıxış etməkdədir. Məhz böyük güclərin maraqları ötən 30 ildən artıq müddətdə bu regionda terrorizmə qarşı effektiv mübarizənin aparılmasına mane olub. Yeni zamanda, Suriyada gedən proseslər bütövlükdə regionun inkişafına əsaslı maneələr yaradırdı. O baxımdan ki, vətəndaş qarşıdurmasında iştirak edən tərəflərə dəstək verən xarici güclər öz maraqlarını bütövlükdə regionda təmin etmək üçün çalışırdı. Hətta bu yolda zaman-zaman hərbi gücdən də istifadə olunurdu. Böyük dövlətlərin hərbi poliqonuna çevrilmiş Suriya Yaxın Orta Şərqin kataklizm mərkəzi “statusu” qazanmışdı.

İndiki halda isə Türkiyənin regionun stabilliyi istiqamətində atdığı addımlar öz bəhrəsini verir. Davam edən Rusiya, İran, Suriya və Türkiyə arasındakı təmaslar regionda yeni şəkilləndirmənin əsasını qoyub. Bu təmaslarda əsas rol alan Türkiyənin səyi nəticəsində terrorla mübarizə sahəsindəki əməkdaşlıq, suriyalı qaçqınların geri qayıtması ilə bağlı mexanizmin hazırlanması, siyasi prosesin davam etdirilməsi və Suriyanın ərazi bütövlüyünün qorunması kimi məsələlər müzakirə predmetinə çevrilir.

Paylaş:

Baxılıb: 528 dəfə